Het ministerie van BZK krijgt regelmatig flinke kritiek te verduren, zegt Enthoven. Hij is directeur van het Instituut Maatschappelijke Innovatie en nauw betrokken bij onder andere het Programma Open Overheid en de maatschappelijke coalitie Over Informatie Gesproken (MCOIG). Zo was er brede en terechte kritiekop de BZK-brief aan de informateur, vindt hij. Ook is het na vier jaar nog steeds niet gelukt om een portal te ontwikkelen waar overheidspublicaties doorzoekbaar en vindbaar zijn.
Eerste ministeries publiceren TopThemaMonitor
De ministeries van Binnenlandse Zaken (BZK) en Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) hebben in het kader van proactieve openbaarmaking samen de eerste TopThemaMonitor gepubliceerd. Met een analyse van Kamervragen, Woo-verzoeken en mediaberichten is in kaart gebracht waar de belangrijkste informatiebehoeften liggen. In maart komt het Programma Open Overheid met een beleidslijn.
‘Maar er gaan ook dingen goed’, verdedigt hij het “moederdepartement” van de Wet open overheid (Woo). ‘Het Woo-dashboard biedt sinds enkele jaren een mooi overzicht van feiten en cijfers bij alle ministeries. De gemiddelde afhandelingstijd van Woo-verzoeken is bij BZK in 2025 sterk afgenomen en bedraagt nu 84 dagen.’
Proactieve openbaarmaking
Het ministerie loopt nu ook voorop met de TopThemaMonitor. ‘Dit is een instrument om thema’s te identificeren die zich bij uitstek lenen voor actieve openbaarmaking. Daarbij wordt gekozen voor die thema's waar naar verwachting de grootste informatiebehoefte ligt’, vertelt Enthoven. ‘De TopThemaMonitor is een eigen initiatief vanuit BZK Transparant. Daarbij is gebruik gemaakt van de adviezen van ACOI over actieve openbaarheid en de onderzoeken vanuit MCOIG over informatiebehoeften.’
Dit is de eerste keer dat een ministerie zo serieus in kaart heeft gebracht waar de belangrijkste informatiebehoeften liggen.
Guido Enthoven
TopThemaMonitor 2025-2026
Voor de TopThemaMonitor 2025-2026 zijn vijf deelanalyses uitgevoerd: Kamervragen, Woo- verzoeken analyse, mediaberichten, enquête onder MT-leden en de Miljoenennota. Hieruit kwamen zijn 70 thema’s naar voren. De thema's waarvoor naar verwachting in 2026 de hoogste informatiebehoefte zal ontstaan, zijn door de Bestuursraad van BZK en VRO aangemerkt als topthema's:
- Woningbouw (realisatie)
- Betrouwbare overheid
- Herstel Groningen
- Openbaarheid & Transparantie
- Wet open overheid (Woo)
- Bedrijfsvoering (Rijksdienst)
- Digitale overheid (o.a. NDS)
- Diversiteit en inclusie
Snellere afhandeling Woo-verzoeken
De ministeries gaan op basis van de komende tijd extra capaciteit inzetten om de informatiehuishouding op de geselecteerde thema’s een stap verder te brengen. Zo kunnen ze nel inspelen om toekomstige vragen en kunnen Woo-verzoeken sneller afgehandeld worden.
Dat is een flinke stap vooruit, denkt Enthoven. ‘Hier en daar zal best nagedacht worden over de vraag hoe een departement beter in kan spelen op de actualiteit en er circuleren ook wel lijstjes van veel gevraagde Woo-dossiers. Dit is de eerste keer dat een ministerie zo serieus in kaart heeft gebracht waar de belangrijkste informatiebehoeften liggen. Juist door te kijken naar een combinatie van Kamervragen, Woo-verzoeken en mediaberichten, ontstaat een goed beeld waar behoefte aan is. Ik hoop dat andere ministeries, maar ook provincies en gemeenten dit voorbeeld zullen volgen.’
Cyclus
Eind 2026 zal programma Transparant verantwoording afleggen over de behaalde resultaten en interventies van minimaal 10 topdossiers binnen de topthema's uit de TopThemaMonitor. Tegelijk met de verantwoording wordt de nieuwe monitor voor 2026-2027 gepresenteerd en start een nieuw cyclus van de topdossieraanpak.

Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.
Buiten de thema's zou meer aandacht moeten komen voor Verandermanagement.
De traditionele Outputgerichte Organisatie moet evolueren. De traditionele functionele hierarchie kenmerkt zich door structuur en focus, met vaste silo's en functietitels, gericht op het leveren van outputs, zoals documenten, vergaderingen en rapportages, maar met vaak rigide processen die meer gilde dan guide rail zijn.
Daardoor is te veel afhankelijkheid van vergaderingen om beslissingen te nemen. (niet voor niets ontsloeg ASML 1600 vergadertijgers en liet ze weer professional zijn)Documentatie en procesbeschrijvingen spelen een centrale rol, maar met welke versie en varianten? Resultaten worden gemeten aan de hand van vooraf vastgestelde deliverables, maar hoe ga je dan om met combinatorische effecten?
De maatschappelijke realiteit is de doorbraak van AI persona's die je als agents elkaar kunt laten versterken. Dus data als grondstof en niet als ondersteunend product 'van iemand' (wie gaat er over?) Geen reactieve analyses gericht op historische data meer. Stoppen met het automatiseren van bestaande processen . Stoppen met innovatie als apart traject buiten de standaardprocessen te zien. Nu kun je zomaar een projectteam hebben dat maanden werkt aan een uitgebreide strategiedocumentatie, waarbij successen worden gemeten op basis van het opleveren van het document, ongeacht of het daadwerkelijk implementeerbaar of effectief is, laat staan gelezen wordt.
Als met AI agents/persona's (narrow AI's) meer Outcome gericht gewerkt gaat worden, gaat het draaien om structuur en focus, met flexibele, outcome-gedreven teams zonder rigide functietitels. Met rollen en verantwoordelijkheden die dynamisch worden aangepast aan de context en doelen en met persona's (digitale representaties van expertise) die samenwerking en besluitvorming waanzinnig versnellen. Real-time en gebaseerd op contextverificatie en data-analyse. Zonder of in elk geval met veel minder vergaderingen met AI ondersteunde communicatie en besluitvorming. Data staat dan centraal en wordt continu geanalyseerd voor contextuele inzichten. Data spaces (zoals semantische interoperabiliteit) zorgen voor naadloze samenwerking tussen systemen en teams, onder real-time monitoring en predictive analytics die processen dynamisch bijsturen, onder continu experimenteren en snelle aanpassing aan veranderende omstandigheden. Innovatie wordt dan geïntegreerd in dagelijkse processen, ondersteund door AI en data-analyse. Een team gebruikt dan AI-gedreven persona's om real-time inzichten te genereren over klantgedrag. Beslissingen over strategie worden direct aangepast op basis van live data, waarbij experimenten in korte cycli resultaten valideren. Het succes wordt gemeten op basis van concrete business outcomes, zoals verhoogde klanttevredenheid of omzetgroei. Dat levert enorme tijdverdichting en risicominimalisatie en Outcome optimalisatie op, zodat je met minder mensen, meer kunt doen, in kortere tijd, tegen lagere kosten, met hogere opbrengsten, aantoonbare compliance, lagere afbreukkosten, minder snijverlies etc … en dat OVER organisatie-, taal-, cultuur-. Legal grenzen heen: data contextuele multi domein samenwerking. Met deze aanpak kunnen organisaties de kloof overbruggen van traditionele, outputgerichte methoden naar een toekomstbestendige, outcome-gedreven werkwijze. Dit stelt hen in staat om sneller op veranderingen te reageren en concurrentievoordeel te behalen.
Kan nu al en gebeurt al her en der. Het is al later en de stip op de horizon is gisteren al gepasseerd.