Het in 2020 gestarte programma I-Partnerschap is van een reeks pilots uitgegroeid naar een structureel netwerk, waarin rijksambtenaren, hoogleraren/lectoren, onderzoekers en studenten samenwerken in innovatie en kennisontwikkeling. Centraal staan de actuele i-vraagstukken van de overheid, zoals AI, PQC (post-quantumcryptografie), cyberveiligheid en de informatiehuishouding. Voor het Rijk is de samenwerking cruciaal, stelt programmamanager Cees Vegter. ‘De publieke dienstverlening kent een steeds grotere afhankelijkheid van IT. De snelle ontwikkelingen zijn moeilijk bij te houden. De impact van digitalisering op zowel beleidsontwikkeling als uitvoering neemt toe.’ Om ook het groeiende tekort aan hoogwaardige i-kenniswerkers bij het Rijk niet te vergeten, onder meer een gevolg van de vergrijzing. ‘Overal lopen we ertegenaan dat er nauwelijks kennis is opgebouwd, bij het Rijk en ook bij de overheden in het land.’
Kruisbestuiving overheid en onderwijs werpt eerste vruchten af
In het programma I-Partnerschap maken overheid, onderwijs en wetenschap intensief gebruik van elkaars kennis en kunde op het vlak van digitalisering. Het aantal fieldlabs groeit gestaag. Tegelijkertijd moet de overheid nog een flinke inhaalslag op het bedrijfsleven maken.
Langdurige en kostbare consultancytrajecten maken nu plaats voor structurele netwerken binnen onderwijs en wetenschap
Het Rijk zoekt ook nieuwe samenwerkingsvormen voor het binnenhalen van kennis, om de stijgende kosten en grote afhankelijkheid van externe consultants het hoofd te bieden. In 2025 is er zo’n 1,8 miljard euro aan externe IT-inhuur uitgegeven, aldus de in mei verschenen Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk. Langdurige en kostbare consultancytrajecten maken nu plaats voor structurele netwerken binnen onderwijs en wetenschap, waarin ambtenaren, onderzoekers en studenten de digitaliseringsvraagstukken van de overheid aansnijden.
Achterstand
De overheid heeft nog een flinke achterstand in te halen. Het bedrijfsleven klopt al decennialang op de poorten van het onderwijs, om samen projecten en onderzoek te doen en curricula te ontwikkelen en studenten te trainen en op te leiden in disciplines die bedrijven nodig hebben. ‘De overheid was daar gewoon bijzonder slecht in’, zegt Vegter. ‘Voor de uitvoering van het digitaliseringsbeleid hebben we kennis juist hard nodig. We moeten ervoor zorgen dat het onderwijs in lesmodules en afstudeerprojecten met onze casuïstiek aan de slag gaat. Dat is interessant voor de overheid, want dan komen er nieuwe mensen binnen die begrijpen wat er bij de overheid speelt.’ Daar zet I-Partnerschap dan ook op in, maar altijd themagedreven en vraaggestuurd. ‘We willen aan de slag met de actuele vraagstukken die bij het beleid en de uitvoering spelen. Juist daar willen we de kennis in het onderwijs en de wetenschap voor mobiliseren. Kennisborging is ook van belang, zodat de opgedane kennis breed wordt verspreid en toegepast en niet bij één onderwijsorganisatie blijft hangen.’
Recent zijn fieldlabs gestart om de legacyproblematiek bij het Rijk en het voorspellend onderhoud van gebouwen aan te pakken met AI en data-analyse
De samenwerking kent vele maten en mogelijkheden. Zo zet het Rijk afstudeerders en onderzoekers in binnen de eigen organisatie. Promovendi worden in dienst genomen voor een deeltijdfunctie, waarin ze tevens hun onderzoek doen (duaal promoveren). ‘Het voordeel is dat de resultaten van de kennisontwikkeling meteen op de werkplek terugkomen’, zegt Vegter. Op hun beurt volgen rijksambtenaren opleidingen en trainingen bij hogescholen en universiteiten. Ook financiert het Rijk onderzoeksgroepen die overheidsvraagstukken oppakken en worden er gezamenlijk leergangen ontwikkeld.
Fieldlabs
Het summum van samenwerking zijn de fieldlabs. Vanuit I-Partnerschap lopen er inmiddels meer dan tien van deze regionale innovatie-broedplaatsen, verspreid over het land. Recent zijn fieldlabs gestart om de legacyproblematiek bij het Rijk en het voorspellend onderhoud van gebouwen aan te pakken met AI en data-analyse. Tijdens de sessie op GovTech Day kwam het in 2023 aan de Hanzehogeschool geopende IDDI-Lab (Informatiehuishouding Door Duurzame Innovatie) uitgebreid in beeld. ‘De Hanzehogeschool heeft veel onderzoekers die oplossingen kunnen bieden om de informatiehuishouding bij overheden te verbeteren’, licht Vegter toe. In het IDDI-lab pakt de onderwijsinstelling samen met rijksorganisaties en gemeenten tal van vraagstukken op, zoals de omgang met persoonsgegevens, voldoen aan de Wet open overheid en bewustwording onder ambtenaren. Samen met het Rijk heeft de Hanzehogeschool de leergang ‘Data- en informatiehuishouding’ ontwikkeld, gericht op bij- en nascholing van ambtenaren. Bij de hogeschool Windesheim in Zwolle is een ‘learning community’ opgezet. ‘Zo willen we de opgedane kennis door het land verspreiden’, zegt Vegter.
Het IDDI-lab speelt ook de bredere rol van ecosysteem. ‘De nadruk ligt niet alleen op onderwijs en onderzoek, maar juist ook op de kruisbestuiving tussen overheidsorganisaties onderling’, zegt coördinator Ellen van Hegelsom. ‘Ze werken niet alleen samen met onderzoekers en studenten, maar leren ook actief van elkaar door vraagstukken gezamenlijk aan te pakken.’ Het IDDI-lab faciliteert deze kennisdeling en fungeert daarmee als platform waar overheden ervaringen, inzichten en ontwikkelde kennis delen. Vegter vult aan: ‘Voor ons is dit een bijzonder succesvol ecosysteemmodel.’
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.