Snel antwoord vereist op wegvallende IT-professional

‘Wanneer we over digitalisering praten, hebben we het over computers, chips en AI, maar digitalisering draait vooral om mensen’, benadrukt directeur Eelko van Leeuwen van IT-uitvoeringsorganisatie ICTU bij de aftrap van de sessie, ‘en vandaag de dag wordt van iedere ambtenaar verwacht dat hij of zij IT-geletterd is, net zoals je er niet meer mee wegkomt als je niets van financiën weet.’ Om meteen tot de kern te komen: de schaarste op de arbeidsmarkt zet ook druk op de overheid en daarmee op de digitale uitvoeringskracht van overheidsorganisaties. ‘Niet alleen is het de vraag of we de digitale overheid kunnen blijven uitvoeren met de mensen die we hebben, maar ook met de competenties die we nu in huis hebben. Het gaat immers niet alleen om techniek en het bouwen van een applicatie, maar om wat erachter zit, en dat vraagt om andere competenties. We moeten hier veel meer tijd aan besteden, ook aan het opleiden van onze mensen.’

‘We hebben echt een probleem’, zegt medespreker Richard Vielvoije, directeur van Rijksorganisatie ODI (Ontwikkeling, Digitalisering, Innovatie), de interne consultancyorganisatie voor de rijksoverheid. De gemiddelde IT’er bij het rijk is 47,8 jaar oud, laat hij op een staatje zien. ‘De komende jaren komt er een gigantische uitstroom. Gezien de bezuinigingen die we door moeten voeren en de formatiestops, komen we maar mondjesmaat verder met de instroom van jong talent. Aan de andere kant kun je het positief zien. Hebben we juist niet een verdelingsprobleem en moeten we de beschikbare kennis niet slimmer organiseren? Als ik overheidsbreed kijk, hebben we volop kennis en kracht in huis. Alleen hebben we het niet zo georganiseerd dat je de beste persoon met de beste kennis op de juiste plek hebt. Daar moeten we keihard aan werken.’ Volgens Vielvoije is er onder de rijksambtenaren een grote gedrevenheid en bereidheid om zich verder te ontwikkelen.

Vanuit het publiek worden ook suggesties aangereikt. ‘Als de gemiddelde leeftijd 47,8 is’, rekent een deelnemer voor, ‘dan ligt er per doorsnee medewerker nog een potentie van 20 jaar werken. Laten we dan ook vooral investeren in de mensen die we nog hebben en bij hen de vaardigheden ontwikkelen die we nodig hebben. Mochten zij dat zelf toch niet willen, dan mag daar van mij ook een verplichting voor komen.’

Een andere deelnemer denkt juist dat het belangrijker is om te investeren in het aantrekken van jonge medewerkers vanwege de diversiteit van de organisatie. ‘Natuurlijk komt daar de nodige inwerkingstijd bij kijken, maar als ze eenmaal productief zijn, gaan ze vermoedelijk sneller dan de oudere medewerkers in onze organisatie. Natuurlijk hebben we onze traineeships, maar ik vind dat we als overheid meer risico moeten nemen en meer jonge mensen een kans moeten geven, ook op meer verantwoordelijke functies, en denk ook aan hackathons en innovatieprojecten. Nu leggen we de lat te hoog.’