Digitale autonomie zet de uitvoering van de NDS op scherp

Nederland heeft lange tijd een voorsprong gehad op het vlak van digitalisering. Het aanvankelijke tempo is nu weggezakt en dat heeft alles te maken met een gebrek aan regie en een teveel aan versnippering, stelt Gerdine Keijzer-Baldé, kwartiermaker en beoogd directeur-generaal van het nieuwe DG Digitaliseringsbeleid, Samenleving en Overheid bij het ministerie van EZK. Samen met het ministerie van BZK gaat EZK met andere overheden de uitvoering van de NDS met nieuw elan verder brengen.

Digitale autonomie

Volgens Keijzer-Baldé is het belangrijk dat alle dossiers op het gebied van digitalisering samengebracht worden. ‘Het is een “no-brainer” dat we overheidsbreed moeten samenwerken, de uitvoering samen moeten organiseren en daar de benodigde financiering bij zoeken. Zo kun je opschalen en versnippering tegengaan.’ En dat is hard nodig, is de boodschap. In de zaal wordt instemmend geknikt.

De urgentie om digitaal autonoom te worden maakt alles nog complexer. Dit onderschrijft de noodzaak om meer samen te doen en samen te versnellen. Aan het rijk de taak om meer regie te gaan voeren. Hoe dat precies ingevuld gaat worden, is nog onderwerp van gesprek. Regie voeren betekent in ieder geval dat er centraal afspraken worden gemaakt en decentraal nageleefd worden. ‘Maar autonomie bereiken betekent ook dat je een deel van de eigen autonomie opgeeft’, zegt Keijzer-Baldé. En dat is niet gemakkelijk. ‘Het vraagt om commitment en bestuurlijke discipline.’

‘Juist daarom was dit voor mij een mooi moment om in te stappen’, zegt de ervaren digitaliseringsexpert bij het Rijk, die benadrukt dat interbestuurlijke samenwerking van groot belang is om het tot een succes te maken. Ze geeft toe dat ze daar nog weinig ervaring mee heeft, maar dat het uitdrukkelijk haar focus heeft.

Nu het ministerie van Economische Zaken bij de uitvoering van de NDS betrokken raakt, komt ook de markt nadrukkelijker in beeld. ‘We zijn immers het ministerie voor het bedrijfsleven’, zegt Keijzer-Baldé. Op haar beurt belooft ze dat het ministerie scherp zal gaan letten op de publieke waarden rond digitalisering.

Verdienvermogen en maatschappelijke meerwaarde

Ook de gemeente ’s-Hertogenbosch heeft het bedrijfsleven omarmd. In zijn openingswoord wijst gastheer en wethouder Ralph Geers (Digitale Innovatie, Economie en Mobiliteit) op de dit jaar gelanceerde Fairtech-strategie van de Brabantse gemeente, die een brede samenwerking met bedrijven faciliteert. ‘We willen de strategie fors gaan uitbreiden, want er zit zowel verdienvermogen in als maatschappelijke meerwaarde.’

Een belangrijke voorwaarde voor de digitale transformatie, geeft Geers nog mee, is dat burgers de risico’s snappen en veilig online kunnen opereren. ‘Het betekent ook dat zoveel mogelijk inwoners meedoen.’ De NDS, zei Geers eerder in een interview kort voor de iBestuur Conferentie, is nodig om digitale innovatie sneller, veiliger en voor alle gemeenten toepasbaar te maken.'

Concreet worden

Digitale autonomie is urgenter dan ooit in de dynamiek van de veranderde geopolitieke situatie, weet directeur-bestuurder Nathan Ducastel van VNG Realisatie. Nadat de NDS-raad dit voorjaar stopte, is Ducastel in de rol van ambassadeur het bestuurlijke boegbeeld van de NDS.

‘We staan op een kantelpunt,’ stelt hij. ‘Ik zie dat er mooie projecten en cases ontstaan. Maar we moeten ook nog belangrijke drempels slechten.’ En vooral met elkaar afspreken wat wel en niet opgepakt wordt. Ducastel: ‘We moeten de komende tijd heel concreet maken wat we willen doen. We moeten specifiek en precies een aantal prioriteiten selecteren. Zo moeten we interbestuurlijk aanbesteden wettelijk mogelijk maken. Verder willen gemeenten graag gebruikmaken van de rijksdatacenters. Ook dat moeten we regelen.’