Voorzitter Thera Olthof van de VDP schrijft namens de vereniging blij te zijn dat het thema overheidsdienstverlening en de huidige knelpunten terugkomen in het gezamenlijke document van D66 en het CDA. ‘Wij zijn het zeer eens met het belang van vereenvoudiging, het doorbreken van verkokering en het gezamenlijk (rijk en medeoverheden) versterken van de uitvoering’, aldus de brief.
Advies aan Letschert: bouw één digitaal fundament
De Vereniging Directeuren Publieksdiensten (VDP), die zich inzet voor passende gemeentelijke dienstverlening, heeft drie adviezen aan de politiek om de dienstverlening bij gemeenten te verbeteren. Dat staat in een brief die de VDP vrijdag heeft verstuurd aan informateur Rianne Letschert en de formerende partijen.
Betere dienstverlening
De VDP geeft Letschert en de leiders van D66, CDA en VVD drie adviezen mee om de dienstverlening te verbeteren:
- Creëer één digitaal fundament voor de gehele overheid en maak het daarmee ‘onder de motorkap’ eenvoudiger. Stel een minister aan van of voor Digitale Zaken die hierop de regie voert voor de gehele overheid en daarbij oog houdt voor digitale autonomie, privacy en innovatie.
- Maak proactieve dienstverlening aan mensen mogelijk door slimme en verantwoorde gegevensdeling tussen uitvoeringsorganisaties en overheden onderling. Naast vereenvoudiging en harmonisering van de sociale zekerheidsbegrippen is dat nu een bottleneck in de uitvoering.
- Stimuleer vergaande samenwerking in de uitvoering tussen het rijk én gemeenten. 'We zijn samen één overheid voor inwoners en ondernemers', aldus de VDP.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.
Gevaarlijk statement: 'één digitaal fundament'!
Binnen de Staat verzandt zo'n discussie al snel in een oh zo lang geleden allang achterhaalde platform discussie. Dat ene digitale fundament zou moeten gaan om een generieke ZACHTE DATA ARCHITECTUUR en NIET om de harde infrastructuur architectuur. Daar zijn een paar snoeiharde redenen voor. Om te beginnen leven we in een dataficerende netwerksamenleving, die zich bevindt in een perfecte storm van doorgebroken AI, hybride oorlogvoering en de pensioneringsgolf (damdoorbraak van uitstroom van niet alleen kennis en ervaring, maar vooral van informeel probleemoplossend vermogen dankzij lange sociale relaties). Er ontstaat een ander type ambtenaar. De meer statische, proceduregerichte benadering evolueert razendsnel naar een dynamische, flexibele en participatieve aanpak. Je moet wel samenwerken over organisatiegrenzen heen. Ketendenken werkt daar allang niet meer bij. Teveel nuances. Dus kom je uit om een data ecosysteem. Daarom rennen nu overal mensen rond met Smart Phones die allang onderling genetwerkt zijn, maar formeel nog altijd werken in functionele hiërarchie stovepipes. In organisaties die het moeten doen met oude legacy systemen die vaak volkomen verweven zijn met allerlei andere systemen en processen binnen en tussen organisaties. Het aanpassen of verwijderen van één enkel systeem kan dus onvoorziene gevolgen hebben voor andere systemen, wat leidt tot een complex web van afhankelijkheden. Afhankelijkheden die men tot de 4e macht allang had moeten weten (NIS2, EU Data Act etc.), maar wie weet eigenlijk echt hoe alle functionaliteit op je beeldscherm terecht is gekomen? Wie host de back-up van de back-up van je toeleverancier? (datavoortbrengingsketen) Afhankelijkheden die vaak weer intermenselijk sociaal krediet en kennisrelaties vragen die dan al snel weer de vigerende mandaat- en budgetgrenzen kunnen overschrijden. Vele organisaties hebben lopende contracten met leveranciers van legacy systemen. Het voortijdig beëindigen van die contracten kan financieel onvoordelig zijn of contractuele boetes meebrengen.
Operationeel is het dus makkelijker om nog een extra licentie binnen een lopend contract ‘bij te bestellen’ om een tijdelijk puntvraagstuk op te lossen, dan om terug naar de teken- en onderhandelingstafel te gaan. (mantelcontracten maken ook niet echt flexibel). Lock-in is dus een sluipend gif. Probeer nu nog maar eens te kiezen voor 'één' digitaal fundament. Dan nog je medewerkers. Medewerkers die gedurende lange tijd met bepaalde systemen hebben gewerkt, kunnen een zekere loyaliteit ontwikkelen ten opzichte van deze technologieën. Ze kunnen resistent zijn tegen verandering vanwege hun comfort met het bestaande systeem of uit vrees voor het onbekende. De Nederlandse draagvlak cultuur maakt veranderen ‘moeilijk’. Het is not done om zaken door te drukken omwille van de consensus. Ook de overstap van legacy systemen naar modernere oplossingen gaat gepaard met aanzienlijke kosten, niet alleen financieel, maar ook in termen van tijd en menselijke middelen. Het is een inspanning die soms te veel kan zijn voor (de al meestal oudere) medewerkers en in deze overspannen arbeidsmarkt zijn mensen moeilijk te vinden of te vervangen. Er is dan ook een aanzienlijke hoeveelheid nieuwe training en kennisoverdracht nodig om over te schakelen naar nieuwe systemen. Dit kan een struikelblok zijn, vooral als de kennis van het huidige systeem diep geworteld is binnen de organisatie en het draagvlak voor ‘anders gaan werken’ dun is. Cruciale gegevens die zijn opgeslagen in legacy systemen moeten zorgvuldig worden gemigreerd naar nieuwe systemen. Hierbij bestaat een risico op gegevensverlies of corruptie tijdens dit proces, wat organisaties terughoudend maakt om de overstap te maken. Legacy systemen, zoals COBOL en AS/400 (IBM iSeries), zijn zo oud, dat nog maar weinig mensen weten hoe ze werken. Ze brengen hun eigen unieke systeem- en data architectuur, waardoor het ontzettend lastig kan zijn om de data te extraheren en over te zetten naar een moderner systeem. COBOL-programma’s kennen doorgaans miljoenen regels code die door de jaren heen zijn ontwikkeld en aangepast. En goed, want het draait nu nog! Als daar al documentatie van is, is deze meestal incompleet of verouderd, wat het begrijpen van de datastructuren nog moeilijker maakt. COBOL gebruikt ook vaak oude, niet-standaard dataformaten die niet makkelijk compatibel zijn met moderne databasesystemen. De oude trouwe AS/400 (IBM iSeries) is een gesloten systeem met eigen bestandsformaten, wat de toegang tot en export van data bemoeilijkt. De gebruikte querytaal (zoals RPG) is uniek voor het AS/400-systeem, waardoor echt specifieke kennis nodig is voor data-extractie. Mainframes gebruiken ook vaak gespecialiseerde dataopslagsystemen, zoals VSAM (Virtual Storage Access Method), wat de migratie complex maakt. Het koppelen van mainframes aan moderne systemen voor data-extractie kan dus technisch uitdagend zijn. De database systemen, zoals IMS, zijn vaak nog hiërarchisch. Moeilijk om te zetten naar het relationele model van moderne databases. Er zijn dan ook minder hulpmiddelen beschikbaar voor de migratie van data uit hiërarchische databases vergeleken met de meer standaard relationele databases. Dit maakt het waarborgen van de integriteit van de gemigreerde data cruciaal, maar dat is heel lastig als de originele dataformaten en -structuren en documentatie niet eenvoudig overeenkomen met moderne systemen. Tel daar het kennisverloop bij. Wie weet nog hoe die oude zooi werkt? Het is kostbaar om specialisten te vinden voor de migratieprojecten. Hierdoor zijn migratieprojecten tijdrovend en kostbaar geworden, met een significante investering in zowel menselijke als technologische middelen. Allemaal uitdagingen die het belang benadrukken van zorgvuldige planning en uitvoering van migratieprojecten en de noodzaak voor gespecialiseerde hulpmiddelen en expertise om de overgang van legacy systemen naar moderne platforms succesvol te maken. Wat weer uiterst schaarse programma- en projectleiders vraagt, liefst MET aantoonbare inhoudelijke kennis, in een toch al overspannen arbeidsmarkt. Als er dus al capaciteit te vinden is, is het bestuurlijk logischer om de schaarse capaciteit in te zetten om legacy systemen aan te passen, om te voldoen aan specifieke regelgeving of industriestandaarden. Intussen eist de maatschappelijke realiteit OUTCOME, geen OUTPUT. EFFECTIVITEIT, niet zozeer EFFICIENTIE. Het is ook bijna niet meer te beveiligen, want oudere technologie kan niet altijd omgaan met moderne beveiligingsmiddelen. Je hebt ook niets aan een digitale hekkenopener op een middeleeuws valhek of aan een SIEM voor een houten balkslot.
Moderne beveiligingsmechanismen werken met concepten als encryptie, authenticatieprotocollen en auditlogs. Legacy is here to stay in veel gevallen, al was het maar omwille van de Archiefwet. Cloud? Deze verschuiving naar meer data- en context-centrische benaderingen markeert een tijdperk waarin data worden losgekoppeld van individuele applicaties en waarbij de identiteitsbepaling, functies, en presentatielagen onafhankelijk van elkaar beginnen te komen. Kijk NU komen we ergens! Als het digitaal fundament gelegd zou worden op de datalaag, in plaats van op de infra-laag dan kun je verwijzen waar data staan (dus beter assetmanagement en dus beter licentiemanagement, dus concrete consolidatie). Je kunt dan ook afdwingen onder welke voorwaarden welke data op welke wijze mogen worden aangesproken (doelbinding!). Nu kun je ook data ecosystemen creëeren die data vanuit verschillende bronnen samenbrengen en analyseren, rekening houdend met de context waarin deze data gebruikt worden. Deze benadering faciliteert diepere inzichten, betere besluitvorming en een gepersonaliseerde gebruikerservaring, doordat het inzicht in de relaties tussen verschillende datapunten en gebruikersinteracties verbetert (OUTCOME!)
Laat dat ene digitale fundament de Data Space zijn!
https://internationaldataspaces.org/offers/reference-architecture/
al was het maar omdat de EU in al haar facetten (gezondheidszorg, defensie, finance, logistiek, Smart Cities) allang die transitie heeft ingeslagen sinds 2017!
De EU Digital Decade 2030 ligt dan heel mooi in lijn met het NDS ... dus laten we vanuit de allang bewezen referentie architectuur terug redeneren en NIET centraliseren, standaardiseren en harmoniseren op een of andere platform en ook Common Ground etc. past naadloos in die puzzel, maar er zijn nog veel meer omgevingen met evenveel bestaansrecht. In een Soft Architecture een kwestie van verwijzen waar de data of functionaliteit staat die je wil vragen of aanbieden. Snel, clean, efficiënt, maar vooral effectief!