Aanleiding is de wens van de commissie Digitale Zaken (DiZa) om meer grip te krijgen op de financiële omvang van de digitale overheid. Nu zijn digitaliseringsuitgaven verspreid over verschillende begrotingen en jaarverslagen. Hierdoor ontbreekt het aan een samenhangend overzicht van zowel IT-uitgaven als de kosten van het digitaliseringsbeleid.
Kamer zet stap naar totaalbeeld van rijksuitgaven aan digitalisering
De commissie voor de Rijksuitgaven adviseert positief over het verzoek om de Algemene Rekenkamer onderzoek te laten doen naar de totale uitgaven van het kabinet aan digitalisering en digitaliseringsbeleid. De commissie Digitale Zaken kan het voorstel, inclusief het advies, nu voorleggen aan de plenaire Tweede Kamer.
Hoofdvraag: hoeveel geeft het kabinet uit?
Het gaat niet alleen om een optelsom van uitgaven. DiZa ziet ook graag dat de Rekenkamer onderzoekt wat het kabinet precies onder digitalisering en digitaliseringsbeleid verstaat, en welke methode het kabinet gebruikt om die uitgaven in begrotingen en jaarverslagen inzichtelijk te maken. Dat moet uiteindelijk leiden tot een meer uniforme financiële verantwoording.
DiZa noemt daarbij in elk geval drie grote strategieën: de Nederlandse Digitaliseringsstrategie, de Strategie Digitale Economie en de Nederlandse Cybersecurity Strategie. In de huidige begrotingssystematiek zijn de bijbehorende uitgaven volgens DiZa onvoldoende als één geheel te volgen.
De kosten van personeel, beheer, systemen en bedrijfsvoering zijn niet altijd eenduidig toe te rekenen aan één beleidsterrein of digitale strategie
Rekenkamer heeft ‘meerwaarde’
De Algemene Rekenkamer heeft de bevoegdheden, expertise en positie om het onderzoek uit te voeren, stelt de commissie voor de Rijksuitgaven. ‘Onderzoeksbureaus hebben die brede kennis naar verwachting niet in diezelfde mate, en zijn, als dat nodig zou zijn, afhankelijk van het vrijwillig meewerken van departementen voor toegang tot administraties en documenten.’
De voorgestelde aanpak sluit aan bij het onderzoek dat de Algemene Rekenkamer in 2023 uitvoerde naar de uitgaven aan klimaatbeleid. Daarin bracht de Rekenkamer de versnipperde klimaatuitgaven in kaart. De vergelijking kent volgens de commissie wel een beperking: waar het bij klimaatbeleid vooral om programma-uitgaven ging, zullen uitgaven voor digitalisering en digitaliseringsbeleid vermoedelijk voor een belangrijk deel bestaan uit apparaatsuitgaven.
Lastige afbakening
De commissie voor de Rijksuitgaven acht de hoofdvraag helder, maar waarschuwt dat achter de ogenschijnlijk eenvoudige vraag een complexe afbakening schuilgaat. De kosten van personeel, beheer, systemen en bedrijfsvoering zijn niet altijd eenduidig toe te rekenen aan één beleidsterrein of digitale strategie.
Een deadline voor het onderzoek is niet gesteld. Dat geeft de Algemene Rekenkamer ruimte om het onderzoek in haar eigen programmering onder te brengen. Digitalisering heeft daarin voor de periode 2026–2028 al een prominente plaats.
Vraag loopt al lang
Het verzoek om een integrale begroting voor digitalisering klinkt al langer in de politiek. Al in juli 2022 sprak SP-kamerlid Renske Leijten al de wens uit om meer inzage te krijgen in de budgetten voor digitalisering: 'Ik zou willen dat we uiteindelijk de digitale uitgaven van de overheid in één begroting zetten, zodat de Kamer zicht daarop krijgt, inzicht daarin krijgt en ook kan sturen. Inzicht geeft uitzicht.'
In juli 2025 werd geconstateerd dat de commissie Digitale Zaken geen eigen begroting heeft voor rijksbrede digitaliseringsuitgaven en dat departementen niet gestandaardiseerd registreren wat zij aan digitalisering besteden. Barbara Kathmann vroeg het kabinet in een motie om vóór de verkiezingen met een voorstel voor een investeringsagenda voor digitalisering te komen. investeringsagenda voor digitalisering te komen. Daarnaast is er begin 2026 een vervolgmotie ingediend door de leden Kathmann en Ceder voor het opstellen van een concrete, meerjarige digitaliseringsagenda. Beide moties werden aangenomen door de Tweede Kamer.
Het verzoek aan de Algemene Rekenkamer kwam voort uit het begrotingsrapporteurschap van Barbara Kathmann voor de commissie Digitale Zaken en uit haar rapporteursnotitie over inzicht in digitaliseringsbudgetten. De commissie stemde op 18 juni 2026 in met haar voorstel om de Rekenkamer te vragen onderzoek te doen naar de totale uitgaven aan digitalisering en digitaliseringsbeleid.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.