In het traject met Het Normo spreekt het DEI twaalf partijen over de vraag waarom digitale wallets maar niet van de grond komen. De opbrengst komt in november en januari op tafel in twee sessies, met als centrale vraag of dit een haalbare kaart is. Van der Linden heeft daar ook al een aantal ideeën bij, blijkt uit een gesprek met hem.
Waarom de brede inzet van digitale wallets maar niet van de grond komt
Het DEI en Het Normo onderzoeken samen of digitale wallets kunnen helpen om valide energiegegevens betrouwbaar te delen. Eén van de onderzoeksvragen is: waar loopt het in de praktijk op vast? Volgens Bart van der Linden van het DEI ligt het in ieder geval niet aan de techniek, maar aan de manier waarop publiek en private organisaties samenwerken en sleutelspelers wachten op de stappen die de EU op dit vlak zet.
Waar gaat het volgens jou werkelijk over?
“Over grip op je eigen gegevens. Bij Het Normo gaat het om energiedata van huishoudens. Jouw energiedata is van jou en op dit moment worden die data vrolijk verhandeld. Een wallet is het instrument waarmee je zelf bepaalt of je die data deelt en met wie. Vraag je een energiesubsidie aan, dan gaat er een aanvraag richting het Kadaster, de Belastingdienst of het UWV. Het is belangrijk dat jij daar zelf toestemming voor geeft. De burger moet weer regie krijgen over zijn eigen gegevens.”
Waarom komt het dan niet van de grond?
“Omdat de businesscase voor veel partijen ontbreekt. Op lange termijn is die er wel: processen worden korter, je hebt minder doorlooptijd en minder mensen die zich met papieren rompslomp bezighouden. Maar op korte termijn moet je tijd en geld vrijmaken zonder dat er iets tegenover staat. Dan is de vraag of je daaraan begint, of dat je bezig bent je bedrijf te laten overleven.
En die rekening is niet gelijk verdeeld. Juist bij de kleinere partijen achter in de keten is de businesscase negatief, terwijl die partijen wel cruciaal zijn om het geheel te laten werken.”
Wat is daar de oplossing voor?
“Je moet investeren. Als je als overheid al jaren vindt dat die wallets belangrijk zijn, dan hoort daar ook geld bij. Of een andere keystone player in het ecosysteem staat op, een partij die groot genoeg is om de aanloop te dragen voor de rest.
Daar zit meteen een tweede probleem. Kijk naar wat de verschillende ministeries aan groeifondsen hebben. OCW heeft veel geld vrijgemaakt voor onder meer de Edu Wallet, en ook in de bouw en de spoorsector gaat geld naar vergelijkbare trajecten. Ik schat dat 60 tot 70 procent van wat je in de ene sector bedenkt, bruikbaar is in een andere. Zo gaan er vanuit verschillende ministeries bakken met geld naar programma’s die tot ongeveer hetzelfde leiden.
Daar wordt geen regie op gevoerd, omdat dit vraagstuk breder is dan één sector. Vanuit historie werken overheidsorganisaties op het vlak van innovatie en groeifondsen niet of nauwelijks samen. Je moet dus bij de overheid beginnen, want daar zitten de silo’s. Die ministeries zullen moeten samenwerken.”
En tot die tijd?
“Beginnen. Ga naar een gemeente, zet iedereen bij elkaar en start een klein project. Maak een proeftuin en laat zien dat het kan draaien. De echte vraagstukken, juridisch, technisch en organisatorisch, komen pas boven als je het daadwerkelijk doet. Je kunt het bedenken, maar het zit hem in het doen. Ecosystemisch samenwerken moet je nu eenmaal leren.”
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.
Goed punt om de aandacht te vragen voor de datacentrische en context centrische voordelen en de onzinnigheid om geld te spreiden over het herhalen van dezelfde leercurve. De wereld is breder. De energiesector zelf dataficeert van hub spoke naar node node en van alleen On Grid Smart Grids naar uitbreiding met Off Grid Mini Smart Grids. We negeren hier V2G/G2V voertuigen, energie diversifcatie etc. Het gaat dus nooit om een wallet alleen, maar om een betrouwbare, gedecentraliseerde, gefedereerde en gedistribueerde energiedataketen. Het is dus niet voor niets dat daar modellen voor opkomen als de Common European Energy Data Space (CEEDS) en IDS-RAM is direct toepasbaar.
Wat meer uitleg (https://powerofthemany.org/) Vroeger kwam elektriciteit vooral van grote centrales. Nu leveren ook zonnepanelen, windmolens, batterijen en elektrische auto’s energie. Burgers en bedrijven kunnen daardoor zowel gebruiker als producent zijn. Soms werken zij samen in een energiegemeenschap. Voor al die samenwerkingsvormen zijn betrouwbare gegevens nodig. Denk aan hoeveel stroom iemand maakt, gebruikt, opslaat of deelt. Een digitale wallet kan helpen om te bewijzen wie iemand is of welke rechten iemand heeft, maar zo'n wallet lost niet alle problemen op. Zij controleert bijvoorbeeld niet automatisch of een meter goed werkt en of een factuur klopt.
Begin dus bij de dienst, niet bij de techniek. Wil je stroom delen in een woongebouw? Onderzoek dan welke deelnemers, gegevens en afspraken daarvoor nodig zijn. Kies daarna pas de passende techniek en een Digital Wallet is daar hooguit één onderdeel van en daar moet je je geld niet aan uitgeven. Er zijn systemen nodig die gegevens controleren, toegang regelen, energie verdelen én betalingen verwerken (de tokenized economie breekt ook door in o.a. DeFi https://www.2tokens.academy/token-economy) Al die onderdelen moeten goed samenwerken. Meer geld of meer overleg is daarom niet genoeg. Begin bij kennis.
Dit lukt geen enkele individuele overheidsorganisatie op zichzelf. Dit vereist inderdaad een data ecosysteem en dat vergt domein overschrijdende samenwerking en multidisciplinaire kennis en bovenal een bewezen aanpak (zoals IDS-RAM of SITRA) Er moet dus vooral een duidelijk plan zijn voor de gehele keten en die gaat echt niet komen vanuit de politiek of vanuit digibete beleidsmakers of vanuit de incumbents of vanuit single issue groepen. Je moet o.a. duidelijke afspraken maken (www.ishare.eu) want iedere deelnemer moet weten wie waarvoor verantwoordelijk is. Wie levert nou die meetgegevens? Wie mag ze bekijken? Wie betaalt de kosten? Wie herstelt een fout? Privacy? Het idee dat mensen controle over hun eigen gegevens moeten hebben, is belangrijk, maar toch betekent dit niet dat toestemming altijd de juiste oplossing is. Soms mogen of moeten organisaties gegevens domweg verwerken vanwege een contract of wettelijke verplichting. Dat moet dus vooraf duidelijk zijn. De wallet levert bijvoorbeeld een bewijs dat iemand lid is van een energiegemeenschap. Een ander systeem bepaalt vervolgens welke gegevens die persoon of een dienstverlener mag gebruiken.
Een bewijs van deelname geeft dus niet automatisch toegang tot alle gegevens.
Zorg dus voor betrouwbare en begrijpelijke gegevens. Systemen moeten dezelfde betekenis aan gegevens geven. Ook moet duidelijk zijn waar een gegeven vandaan komt, wanneer het is gemeten en of het later is veranderd. Dat stelt eisen aan datakwaliteit, gebruikte protocollen, context brokers, welke blockchain ledgers worden er gebruikt?
Het grote gevaar is nu dat iemand ergens een wallet voor plakt en je zit onder de motorkap in een fuik (lock-in). De gemiddelde klantenkaart zit tegenwoordig in een wallet. Bij energiedelen kunnen meetwaarden per kwartier worden gebruikt. Snelle signalen kunnen apparaten helpen sturen, maar zijn niet hetzelfde als gecontroleerde gegevens voor een definitieve factuur. Iedere berekening moet dus achteraf uit te leggen zijn. Als een meetwaarde fout blijkt, moeten betrokken organisaties kunnen zien welke verdeling en factuur daardoor veranderen. Correcties moeten zichtbaar blijven, zodat deelnemers begrijpen waarom zij geld terugkrijgen of moeten bijbetalen. Dat kan die wallet je best vertellen, maar een wallet is maar een flubbertje interface code naar een veel bredere wereld daarachter van tokens, ledgers en Smart Contracts. Test dus de gehele keten en bescherm de deelnemers. Zo'n proef moet niet alleen laten zien dat gegevens kunnen worden verstuurd. Test ook storingen, ontbrekende meetwaarden, verlopen bewijzen, gewijzigde rechten en factuurcorrecties. Zorg bovendien voor hulp en een alternatief voor mensen die geen wallet kunnen of willen gebruiken. Gebruik waar mogelijk open standaarden en gedeelde voorzieningen. Daardoor hoeven organisaties echt niet steeds dezelfde oplossingen te bouwen en dan worden zij ook veel minder afhankelijk van één leverancier. Het gaat niet om de wallet, maar om de verifieerbaarheid van de attestaties. Kortom, een beter energiesysteem waar je een wallet een rol in wil laten spelen vraagt dus om samenhang tussen het elektriciteitsnet, marktpartijen, wetgeving, betrouwbare gegevens én veilige techniek.
Voorbeeld. Op het dak van een woongebouw liggen zonnepanelen. De bewoners spreken af om de opgewekte stroom te delen. We gaan ervan uit dat de benodigde contracten en regels hiervoor netjes zijn geregeld. Energiedelen betekent hier dat de opbrengst via metingen en afspraken aan bewoners wordt toegerekend; de stroom loopt niet via een wallet. Wel het kunnen bewijzen dat je meedoet. Een bewoner kan via een wallet een digitaal bewijs van deelname laten zien. Dat is te vergelijken met een digitale ledenpas. De wallet maakt geen stroom en bepaalt ook niet hoeveel stroom de bewoner krijgt toegerekend. Een aparte dienst controleert het bewijs en de toegangsrechten. Lid zijn betekent niet dat je de verbruiksgegevens van je buren mag bekijken.
Meters registreren hoeveel stroom de zonnepanelen opwekken en hoeveel de bewoners gebruiken. Een rekendienst gebruikt gecontroleerde kwartierwaarden en de afgesproken verdeelregel. Gebruikt een bewoner in een kwartier geen stroom, dan krijgt die bewoner in dit voorbeeld ook geen gedeelde stroom voor dat kwartier toegerekend. Het resterende volume wordt volgens de afspraken verwerkt. Om de rekening op te kunnen maken, verwerkt de leverancier de gedeelde stroom en de overige levering op de rekening. Ook de afgesproken kosten en toepasselijke belastingen worden meegenomen. De bewoner moet kunnen begrijpen hoe het bedrag tot stand komt. Blijkt later dat een meterwaarde te hoog was, dan wordt de verdeling opnieuw berekend. De leverancier corrigeert de rekening en legt de wijziging uit. De oorspronkelijke boeking blijft controleerbaar. De wallet? Die herberekent niets; zij kan hooguit opnieuw bewijs leveren als dat nodig is om de uitleg veilig te bekijken. Samengevat: zonde om geld te investeren in een wallet. Dat is by far het makkelijkste stukje van de puzzel, maar die wallet is hooguit de digitale ledenpas, niet de meter, verdeelmachine of boekhouder. Voor werkend energiedelen zijn AL die onderdelen én goede afspraken nodig. Bewoners zonder wallet moeten via een andere veilige en bruikbare route kunnen meedoen. Dit is dus sowieso niet de aanpak die kan werken. De energiesector zelf dataficeert van hub spoke naar node node en van alleen On Grid Smart Grids naar uitbreiding met Off Grid Mini Smart Grids. We negeren hier V2G/G2V voertuigen, energie diversifcatie etc. Het gaat nooit om 'een wallet', maar om een betrouwbare, gedecentraliseerde, gefedereerde en gedistribueerde energiedataketen. De wallet kan nooit het vertrekpunt zijn: je moet beginnen bij de energiedienst zelf, bij de verifieerbare rechten van de deelnemers en bij de policy enforced afdwingbare verantwoordelijkheden in de volledige keten. Een wallet is een bewijslaag. Het onderzoek vraagt of wallets valide energiegegevens betrouwbaar kunnen helpen delen? Nee: een wallet kan hooguit identiteit, deelname of bevoegdheid aantonen.
Dat wisten we al. Download Metamask en je kunt het zelf binnen 5 minuten. Gratis.