“In de markt draait het uiteindelijk vaak om een afweging van kosten en baten. In de publieke zaak staan andere eisen centraal, waarbij kwaliteit minstens zo zwaar weegt.” Dat verschil trekt Wouda al zijn hele loopbaan. “Als je kennishouder bent, zoals wij, is het mooi als anderen daarvan profiteren.” En het belang reikt verder dan een enkel bedrijf: “Ik geloof echt dat het beter is voor Nederland en Europa als we niet alleen op Niet-Europese partijen leunen, en als we kennis binnen Nederland houden. Dat zeg ik niet als medewerker van Uniserver, maar als burger.”
'Je hoeft niet alles om te gooien voor digitale onafhankelijkheid’
Jeroen Wouda heeft een achtergrond als ondernemer, is technisch onderlegd en zit veel in aanbestedingstrajecten voor overheden en gemeenten. Namens Uniserver, een van de oprichters van de Open Cloud Alliantie (OCA), werkt hij aan een Nederlandse cloud waarop de publieke sector kan bouwen. Zijn boodschap aan bestuurders en inkopers: digitale onafhankelijkheid is geen ver ideaal, maar een reeks concrete stappen die je vandaag al kunt zetten.
Technisch vraagstuk
Digitale autonomie wordt vaak in de bestuurskamer geplaatst, maar volgens Wouda is het net zo goed techniek. “Als je je architectuur niet op open standaarden bouwt, verval je al snel in specifieke oplossingen die je lastig kunt vervangen. Dan zit je alsnog vast.” Binnen de OCA hanteren de aangesloten partijen daarom drie uitgangspunten: open architectuur, open standaarden en open source. Cruciaal is ook gelaagdheid: infrastructuur, platform en programmatuur netjes gescheiden. “Trek je die lagen niet uit elkaar, dan heb je misschien wel een plan, maar kun je het niet uitvoeren.”
Papieren plan
De verplichting van een exitplan in het rijksbrede cloudbeleid juicht hij toe. Maar een plan op papier is niet genoeg. “Je hebt niks aan een exitplan als je er geen migratieplan aan toevoegt. Je moet helder hebben waar je naartoe gaat, en dat continu bijhouden.” Hoe het misgaat, liet een recente kwestie zien waarover zelfs Kamervragen werden gesteld: er lág een exitplan met een termijn van achttien maanden, alleen bleek de overstap in die tijd niet haalbaar. Juist dat wil de OCA voorkomen. Doordat de aangesloten partijen een gestandaardiseerd dienstenaanbod hanteren, kunnen zij diensten van elkaar overnemen als dat nodig is. “Zonder jarenlange transitie kun je dan vrij snel verder.”
'Je hebt niks aan een exitplan als je er geen migratieplan aan toevoegt.'
Jeroen Wouda
Soevereiniteit in de aanbesteding
In aanbestedingen speelt soevereiniteit nu nog “zeer beperkt” mee, ziet Wouda. Daar komt verandering in. Aankomende toetsingskaders gaan aanbieders verplichten om aan te geven onder welk soevereiniteitsniveau hun oplossing valt, de zogeheten SEAL levels, zodat overheden dat kunnen meewegen. Ook de nieuwe Cyberbeveiligingswet, de Nederlandse invulling van NIS2, helpt: de wet legt de verantwoordelijkheid voor digitale weerbaarheid nadrukkelijk bij het bestuur. Daarmee verschuift veiligheid van sluitpost naar chefsache. “Dat gaat tot betere inzichten leiden.”
Klein beginnen en samen optrekken
Voor kleinere gemeenten en ZBO’s met beperkte capaciteit hoeft het niet ingewikkeld te zijn. “Richt je op functioneel beheer, sluit aan bij samenwerkingen en kies dienstverleners die echt kennishouder zijn.” De sleutel is samenwerking. Wouda pleit voor datakwalificatie, onderdeel van NIS2, en om voor alles wat niet superkritisch is het gesprek aan te gaan met de markt, bijvoorbeeld via samenwerkingsverbanden als de OCA of soortgelijke initiatieven. Terwijl drie grote Amerikaanse aanbieders samen zo’n zeventig procent van de Europese cloudmarkt in handen hebben, wil het kabinet richting 2029 minstens dertig procent van de workload naar Nederlandse of Europese bodem halen. Volgens Wouda is dat haalbaar: “De capaciteit is er. We moeten vooral zeggen: we gáán ervoor.”
‘Begin klein en zet die eerste stappen: er is alontzettend veel mogelijk.’
Jeroen Wouda
Keuzevrijheid geeft vertrouwen
En de kosten? Dat is volgens Wouda een vals frame. “Dat geld wordt nu ook al uitgegeven: de rekening voor leveranciersafhankelijkheid loopt alleen maar op.” Nederlandse en Europese partijen leveren volgens hem vergelijkbare diensten tegen vergelijkbare tarieven; alleen de transitie vraagt een investering, die zich terugbetaalt zodra je weer kunt kiezen. En je hoeft niet alles tegelijk om te gooien. “Begin klein en zet die eerste stappen: er is al ontzettend veel mogelijk.” Die keuzevrijheid is uiteindelijk ook zakelijk het sterkst: “Als een klant weet dat hij altijd weg kán, geeft dat juist vertrouwen. Waarom zou hij dan nog weggaan?” Wouda is optimistisch. “Deze beweging is in gang gezet en stopt niet meer.”
Meer weten?
Neem gerust contact met ons op.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.