Die urgentie is begrijpelijk. Maar de suggestie dat digitale soevereiniteit iets is wat je snel “regelt” door van platform of cloud te wisselen, is misleidend. Soevereiniteit is geen eindstaat die je bereikt met één besluit. Het is het resultaat van een reeks bewuste ontwerpkeuzes, gemaakt over een langere periode.
Digitale soevereiniteit is geen sprint, maar een ontwerpkeuze
Digitale soevereiniteit is in korte tijd uitgegroeid tot een dominant thema. Kranten, nieuwsbrieven en beleidsstukken wekken de indruk dat we ons op een kantelpunt bevinden: wie nu niet handelt, loopt onherroepelijk vast in afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers en geopolitieke krachten.
"Soevereiniteit begint niet bij de cloud waar je draait, maar het is de architectuur die bepaalt of je op de goede weg bent."
Waar gaat het over?
Een belangrijk deel van de verwarring ontstaat doordat digitale soevereiniteit vaak als één ding wordt gepresenteerd, terwijl het in werkelijkheid meerdere vragen tegelijk raakt. Wie heeft zeggenschap over data en infrastructuur? Wie kan technisch of juridisch toegang afdwingen? Welke wetgeving is van toepassing? En misschien wel de meest onderschatte vraag: hoe eenvoudig kun je weg als omstandigheden veranderen?
Zodra deze vragen expliciet worden gesteld, wordt duidelijk dat “Europese cloud”, “on-premises” of “goedkoop en dichtbij” geen garanties zijn. Een Cloud omgeving in Europa kan juridisch alsnog onder buitenlandse wetgeving vallen. Een goedkope infrastructuur kan afhankelijkheden introduceren in kennis, ondersteuning of continuïteit. En maximale kostenoptimalisatie betekent vrijwel altijd het accepteren van strategische afhankelijkheden.
Digitale soevereiniteit gaat dus niet over één juiste keuze, maar over het bewust afwegen van controle, kosten, snelheid en risico.
Van paniek naar richting
De neiging om in reactie op de hype alles in één keer te willen vervangen, is begrijpelijk maar zelden verstandig. Applicaties vervangen is zichtbaar, maar pakt zelden de kern van afhankelijkheid aan. Die zit meestal dieper: in koppelingen, datastromen, impliciete definities en ontbrekende governance.
Daarom is het zinvoller om digitale soevereiniteit te benaderen als een richtinggevend principe: niet “we moeten nu soeverein zijn”, maar “elke beslissing die we vanaf nu nemen, vergroot of verkleint onze toekomstige handelingsvrijheid”.
Waar de echte hefboom zit
Wie serieus werk wil maken van digitale soevereiniteit, begint niet bij applicaties, maar bij de fundamenten:
- integraties die losstaan van leverancier specifieke technologie,
- data die niet opgesloten zit in één platform of één applicatielogica,
- expliciete API-contracten en datadefinities,
- governance op datastromen en verantwoordelijkheden, niet alleen op systemen.
Dit zijn geen ideologische keuzes, maar vormen van risicomanagement. Ze bepalen of een organisatie kan meebewegen als wetgeving verandert, leveranciers verdwijnen of politieke omstandigheden verschuiven.
"Een organisatie die haar integraties, data en governance niet op orde heeft, zal ook in een 'soevereine cloud' afhankelijk blijven."
Compliance is niet het einddoel
Regelgeving zoals AVG, NIS2 en initiatieven rond Europese cloud-principes helpen om afhankelijkheden zichtbaar te maken. Maar compliance is geen bewijs van soevereiniteit; het is hooguit het minimale niveau van verantwoord handelen. Echte soevereiniteit vraagt dat organisaties zélf begrijpen waar hun kwetsbaarheden zitten en daar architectonisch op sturen.
Digitale soevereiniteit vraagt geen paniekreacties, maar consistent ontwerp. Niet één grote migratie, maar een reeks bewuste keuzes over integratie, data en governance. Organisaties die dat pad volgen, hoeven niet morgen “soeverein” te zijn. Ze bouwen wel elke dag aan het vermogen om te kiezen en dát is waar soevereiniteit uiteindelijk over gaat.
Kees Verhoeven: keynote speaker op Connecting Everything
Op 5 maart verzorgt Kees Verhoeven, onafhankelijk tech-expert en voormalig Kamerlid namens D66 en auteur van artikelen over de digitale toekomst van Europa en verantwoordelijk voor de uitspraak ‘Decennialang zwommen we vrolijk een digitale fuik in’ de closing keynote met de titel “Technologie, ethiek & gedrag“ tijdens Connecting Everything: De data en integratie Summit van Enable U.
Schrijf u vandaag nog in!
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.