Datasoevereiniteit en AI-gestuurde zorgdata
In het digitaliserende publieke domein worden data en kunstmatige intelligentie (AI) steeds meer gezien als fundamentele bouwstenen voor betere dienstverlening, beleidsvorming en innovatie. Voor zorgorganisaties en overheden brengt dit kansen, maar ook complexe vragen over datasoevereiniteit, governance en juridische regie. Vooral wanneer het gaat om gevoelige patiëntinformatie.
Het debat over datasoevereiniteit reikt verder dan technische architectuur: het raakt aan de kern van wie de regie heeft over data, onder welk recht deze valt en welke risico’s dat met zich meebrengt. In de context van zorgdata en AI-modellen betekent dit dat bestuurders oog moeten hebben voor:
- Juridische soevereiniteit:
Wie bepaalt welke wetgeving van toepassing is op dataopslag en verwerking (bijvoorbeeld Europese AVG versus buitenlandse wetten zoals de Amerikaanse CLOUDACT)? - Verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid:
Met AI-gestuurde besluitvorming wordt het datawarehouse geen louter rapportageplatform maar een strategisch systeem waarover bestuurders zich rekenschap moeten geven.
Deze bestuurlijke vragen zijn vergelijkbaar met wat iBestuur eerder benoemde als essentie van datagovernance: dat data niet alleen beschikbaar en kwalitatief goed moeten zijn, maar ook onder controle van de organisatie moeten blijven voordat AI er mee aan de slag gaat.
AI en governance: risico’s van externe datahosting
Wanneer zorgdata (inclusief onvolledig te anonimiseren patiënt- of behandelgegevens) buiten de eigen rechtsruimte wordt opgeslagen of verwerkt, lopen organisaties risico’s die niet puur technisch zijn:
- Onzekerheid over juridische toegang tot data en AI-modellen
- Minder recht op Nederlandse rechtsgang bij geschillen met leveranciers
- Uitdagingen in de verantwoordingsplichten richting toezichthouders zoals de Autoriteit Persoonsgegevens.
Dit zijn geen klassieke IT-risico’s, maar governance-vragen die bestuurders en beleidsmakers moeten agenderen.
Lokale data-architectuur als beleidsinstrument
Een lokaal datalake of datawarehouse dat volledig onder Nederlands of Europees recht valt (bijvoorbeeld in een private cloud) kan bestuurders helpen grip te houden op:
- Compliancemaatregelen zoals ISO- en NEN-normen
- Volledige transparantie over AI-training, inzet en model-evolutie
- Beleidscontinuïteit zonder onverwachte afhankelijkheden van buitenlandse wetgeving of commerciële voorwaarden
Conclusie: data-locatie is governance
Zodra data — met name gevoelige zorgdata — gebruikt wordt voor AI-toepassingen, wordt de vraag waar die data zich bevindt en onder welk recht het valt geen technische keuze meer, maar een bestuurlijke en beleidsmatige afweging. Voor publiek bestuur en zorginstellingen betekent dit sturing geven aan datastrategie, compliance én vertrouwen in innovaties.
Dit artikel is gebaseerd op het artikel ‘Datasoevereiniteit, AI en zorgdata: waarom locatie ertoe doet’ van SureSync.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.