Ik bespeur bij mezelf de laatste maanden enige nostalgie naar de vroege dagen van het internet. Het kan te maken hebben met de roman Delle Weel van Anjet Daanje die ik recent las. In de roman volgen we een kok, die een tv-personage is, de scenarioschrijver die de kok tot leven heeft gewekt, de kok op wie het personage gebaseerd is én vele fans van de serie die op internetfora over scenariowendingen en het leven van de scenarist speculeren. De gelaagdheid van de roman is fantastisch door de dubbellevens: online en fysiek. Wie is wie, en wie is eigenlijk, in het echt, een hufter?
Am I the Asshole?
'Am I the Asshole?' is een vraag die we onszelf te weinig stellen; liever zijn we met anderen bezig.
Am I the Asshole? is een populaire subreddit. Op dit forum kunnen mensen berichten posten met de vraag: heb ik nou echt iets verkeerd gedaan? Een check op de moraal. Meteen bij de eerste post van de vraagsteller voel je een intuïtief oordeel. Daarna volgen er reacties, soms meer informatie of updates, waardoor er meer nuance komt in het verhaal en wat het perspectief, en oordeel soms, radicaal kan doen kantelen.
AITA is een vraag die we onszelf te weinig stellen; liever zijn we met anderen bezig (vandaar dat AITA zo gretig wordt gelezen). Ik sprak voor mijn podcast met Maxim Februari en die stelde ook: we spreken en oordelen te makkelijk over het gedrag en de keuzes van anderen, terwijl we niet eens weten of iemand zélf wel tevreden is met diens keus. Op de subreddit durven mensen in ieder geval de ‘wisdom of the crowd’ te raadplegen.
Waarom nog naar een forum als AI je een spiegel voor kan houden? Ik las laatst in een wetenschappelijke studie dat zelfs al het één keer raadplegen van een taalvoorspelmodel voor een interpersoonlijk vraagstuk, de bereidheid tot het nemen van verantwoordelijkheid in interpersoonlijke conflicten afneemt. Men wordt alleen maar meer overtuigd van het eigen gelijk. De reden: sycophancy. In de studie werd gekeken hoe verschillende taalvoorspelmodellen reageerden op, hoe kan het ook anders, de vraagstukken en oordelen uit Am I The Asshole?
Het gelaat van de ander roept mij op tot morele verantwoordelijkheid, zou Levinas zeggen. Dat mag blijkbaar zowel een online als offline gelaat zijn. Daar kunnen we mee experimenteren. Maar niet met vleiende AI, waar belangen achter schuilgaan, die redditors niet hebben. En ook niet via zogenaamde ‘sociale’ media waarin algoritmes sturen wat aandacht verdient. Het eigen gelijk is verslavend. Kwetsbaarheid is verbindend.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.
De aangehaalde studie is waarschijnlijk deze: https://news.stanford.edu/stories/2026/03/ai-advice-sycophantic-models-research#:~:text=In%20a%20new%20study%20published%20in%20Science%2C%20Stanford,sycophantic%2C%20when%20users%20solicit%20advice%20on%20interpersonal%20dilemmas.
Zij vergelijkt AI modellen met die van mensen en constateert dat AI-modellen bijna 50% meer sycophantisch zijn, wat kan leiden tot versterking van de overtuiging van gebruikers dat ze gelijk hebben. Dit roept vragen op over het ethisch ontwerp en gebruik van AI-systemen in contexten waar empathie en eerlijkheid belangrijk zijn, maar dat is natuurlijk ook een functie van modelbeheersing en data kwaliteit.
Hier ligt dan ook precies de beperking van die studie. De details van de exacte methodologie en de specifieke AI-modellen die zijn onderzocht, lees je nergens terug. Het is dan ook maar de vraag in hoeverre deze bevindingen kunnen worden gegeneraliseerd naar alle gebruikers en naar alle situaties waarin AI wordt gebruikt.
Er is nogal verschil tussen een Large Language Model (LLM) dat reageert op een menselijke prompt en een agentic AI die semantisch de context verifieert en een weging maakt tussen verschillende wetenschappelijk gevalideerde modellen.
Een LLM genereert antwoorden op basis van de ingevoerde prompt door statistische patronen in de trainingsdata te volgen dus is het niet zo gek dat het antwoord in lijn is met de toon en inhoud van de prompt. Het ding WEET niet wat het zegt dus wordt het al snel een echoput. Het al bestaande standpunt van de gebruiker wordt versterkt zonder kritische evaluatie en als de vrager zelf al verminderd wetenschappelijk is opgeleid en dus niet ECHT begrijpt wat hij aan welk model vraagt op welke manier en binnen welke beperkingen ... wordt het een echoput. Geen context is geen nuance.
Een agentic AI werkt proactief door context te verifiëren en te evalueren met behulp van meerdere bronnen en modellen en maakt gebruik van semantische analyse om de betekenis en relevantie van informatie te begrijpen en te wegen. Nu krijg je al veel meer balans en objectiviteit, want nu worden verschillende modellen en gegevensbronnen tegen elkaar afgewogen. Je kunt nu veel dieper ingaan op de context en complexere vraagstukken beter begrijpen door relevante informatie te integreren.
Agentic AI's, toegepast door juist opgeleide mensen met voldoende ervaring en concrete kennis van de toepaste modellen zijn dus geschikter voor complexe besluitvorming en situaties waarin een grondige contextuele analyse en objectieve evaluatie vereist zijn, zoals in juridische, medische of ethische vraagstukken. Je vraagt iemand met een half uur wikipedia ook niet om een medische diagnose te stellen. In de begindagen van het Internet was men ook op zoek naar de 'Any Key' bij 'Press Any Key'.