Maar kijk even waar we staan. Digitale soevereiniteit zit niet langer in de marge, maar in besluiten. Onder het Common Ground-programma zit eindelijk stoom: de Realisatiekoers is door de ALV. De VNG bouwt met "geen memo, maar demo" acht nieuwe werkplek-pilots in plaats van weer een rapport te schrijven. Dimpact zet met PodiumD een open dienstverleningsplatform neer waar tientallen gemeenten op meedraaien. En de OpenWoo.app draait inmiddels bij ruim veertig gemeenten.
Open source verandert het landschap
De overheid stapt écht over op open source. Niet in een stoffige nota achter in een la, maar in productie. Ik merk voor mezelf dat ik dat de laatste maanden steeds vaker hardop moet zeggen, want het cynisme over de overheid en open source is best taai en eigenlijk ook wel terecht.
Is het tempo glaciaal? Ja. Maar een gletsjer beweegt wél. En als hij beweegt, verzet hij het landschap.
Toch lukt één ding nog niet: de markt erbij betrekken. De producten worden nog te vaak door de overheid zelf bedacht, gebouwd én beheerd, met meestal één partij die de hele levenscyclus aan een touwtje houdt. Leuk. Maar dan heb je je ontwikkelafdeling alleen verhuisd van je eigen stadskantoor naar een luxe grachtenpand en duurder gemaakt.
Open source draait bij de overheid nog te veel om "eigenaarschap", een soort allergie tegen jarenlange lock-in
Laten we eerlijk zijn: dat is open source in naam. De broncode staat open, maar het innovatiepotentieel blijft beperkt tot de wensen van de opdrachtgever, en de levensvatbaarheid op lange termijn hangt aan projectfinanciering. Een ongelukkige combinatie.
En daar zit het echte werk. Open source draait bij de overheid nog te veel om "eigenaarschap", een soort allergie tegen jarenlange lock-in. Begrijpelijk, maar het is reactief. Passief. Daar bouw je geen verandering op. Je mist er het hele punt van open source mee: samenwerking, hergebruik, versnelling, gedragen door een groot ecosysteem van gebruikers én ontwikkelaars.
De kernvraag is simpel. Kun je iets bouwen dat ook buiten de overheid herbruikbaar is? Zo ja, dan ligt een ecosysteem van honderden organisaties en duizenden programmeurs voor je open. Zo nee, dan heb je iets gebouwd voor het Huis van Thorbecke alleen. Dan ben je zowel binnen de EU als in onze eigen economie die vervelende buurman in de digitale stad: je gebruikt de muziek, maar je praat met niemand. Let je wél op hergebruik buiten de overheid, dan run je het buurtcafé waar iedereen langskomt en dat zichzelf op termijn bedruipt.
Daarvoor moeten we één ding omdenken: van "public money, public code" naar "public money, public functionality". De broncode is niet het doel. Functionaliteit die ergens landt is het doel, ook bij het MKB.
De gletsjer is in beweging. Nu de richting nog. Bouw voor hergebruik. Betrek de markt. De rest volgt.
Deze blog is ook gepubliceerd in iBestuur Magazine #59 van juni 2026
Nog geen (gratis online abonnement? Klik HIER.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.