Die schatting, die nog niet is bevestigd, zou betekenen dat het probleem van foutieve tenaamstellingen in de strafrechtketen niet beperkt blijft tot een beheersbaar aantal incidenten, maar mogelijk structureel van aard is. Volgens de krant gaat het om situaties waarin strafzaken of veroordelingen aan de verkeerde persoon zijn gekoppeld, met als gevolg dat onschuldigen met een strafblad kunnen worden geconfronteerd terwijl de daadwerkelijke dader buiten beeld blijft.
'Mogelijk tienduizenden foutieve strafvonnissen door naamverwisselingen'
Het aantal strafvonnissen waarin de verkeerde persoon op naam staat, is mogelijk veel groter dan tot nu toe werd aangenomen. Waar de Algemene Rekenkamer vorig jaar uitging van minimaal 867 zaken, meldt De Telegraaf maandag dat het werkelijke aantal volgens klokkenluiders bij de Justitiële Informatiedienst (Justid) kan oplopen tot zo’n 50.000 gevallen.
Ernstige onvolkomendheid
De kwestie kwam vorig jaar al uitgebreid aan het licht toen de Algemene Rekenkamer concludeerde dat er al jarenlang onduidelijkheid bestaat over de manier waarop fouten in tenaamstellingen van veroordeelden moeten worden gecorrigeerd. In mei 2025 sprak de Rekenkamer van een 'ernstige onvolkomenheid' binnen de strafrechtketen, mede omdat zowel het herstellen van fouten als het nalaten daarvan grote gevolgen kan hebben voor burgers en de samenleving. Destijds stonden minstens 867 zaken op een wachtlijst voor beoordeling, waaronder ook ernstige misdrijven.
Vermoed wordt dat de fout is ontstaan door een administratieve koppeling op basis van overeenkomende persoonsgegevens, waarbij onvoldoende controle plaatsvond.
De berichtgeving van De Telegraaf geeft het probleem een nieuwe dimensie. Klokkenluiders binnen Justid stellen dat het bekende aantal slechts het topje van de ijsberg is. Een anonieme medewerker spreekt tegenover De Telegraaf van mogelijk tienduizenden foutieve koppelingen tussen personen en vonnissen.
Persoonsverwisseling
De krant beschrijft onder meer een zaak waarin een Ierse man een maand gevangenisstraf uitzat voor een verkeersdelict dat hij niet had gepleegd. De Hoge Raad stelde onlangs vast dat sprake was van persoonsverwisseling. Vermoed wordt dat de fout is ontstaan door een administratieve koppeling op basis van overeenkomende persoonsgegevens, waarbij onvoldoende controle plaatsvond.
Volgens betrokkenen kunnen dergelijke fouten op meerdere momenten in de strafrechtketen ontstaan en zich vervolgens door digitale systemen verspreiden. Omdat persoonsgegevens automatisch tussen verschillende registraties worden overgenomen, kan een eenmaal gemaakte fout langdurige gevolgen hebben, bijvoorbeeld bij detentie, strafbladregistratie of screening voor een Verklaring Omtrent het Gedrag.
Bevoegdheid om fouten te herstellen
De kwestie wordt extra gevoelig door de vraag wie bevoegd is om fouten te herstellen. De Rekenkamer stelde eerder vast dat medewerkers van Justid in sommige gevallen zelf wijzigingen aanbrachten in dossiers, terwijl het aanpassen van een vonnis in beginsel aan de rechter is voorbehouden. Klokkenluiders stellen dat de dienst daarmee jarenlang buiten haar mandaat heeft gehandeld.
Het ministerie van Justitie en Veiligheid werkt inmiddels aan een analyse van de bekende gevallen en onderzoekt of wetgeving nodig is om naamfouten sneller te kunnen corrigeren. De Tweede Kamer wordt naar verwachting later dit jaar geïnformeerd.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.