Shadow banning: krijgt u uw boodschap langs de techbazen?

Sommige berichten op sociale media komen niet of nauwelijks op de tijdlijn van het beoogde publiek terecht. Dit fenomeen heet shadow banning en volgens burgerrechtenorganisaties is het een toenemend probleem. Met een online petitie en een installatie vragen ze de politiek om actie. 

Coming-Outdag

Heb je als gemeente een mooi socialemediabericht gemaakt in het kader van Coming-Outdag, blijkt dat ‘ie nauwelijks mensen heeft bereikt. Naar de reden kun je alleen maar gissen, want socialemediaplatforms zijn notoir schimmig over de werking van hun algoritmes en zelden bereid tot uitleg over hun beleid.

Volgens burgerrechtenorganisaties worden berichten over bijvoorbeeld klimaat, mensenrechten, queer-acceptatie of gezondheid door platforms als Instagram en Facebook in toenemende mate weggehaald of nauwelijks getoond (gedempt). Dit heet shadow banning. Het geniepige is dat je als platformgebruiker niet weet dat het gebeurt en dat je het ook nergens kunt controleren.

DSA

De Europese digitaledienstenverordening (DSA) uit 2022 bepaalt dat platforms niet aan shadow banning mogen doen. De DSA verplicht de platforms namelijk tot transparantie: als berichten worden gedempt, moet een platform dat aan de maker van het bericht laten weten. Maar de handhaving van de DSA, in Nederland een taak van de Autoriteit Consument & Markt (ACM) en de Autoriteit Persoonsgegevens (AP), laat te wensen over.

Petitie en installatie

Burgerbeweging DeGoedeZaak roept de Tweede Kamer met een online petitie op om in te grijpen. De organisaties COC, Defend Democracy, Hivos, Milieudefensie, Oxfam Novib, Stem op een Vrouw en Transgender Netwerk sluiten zich aan bij de campagne.

De artistieke onderzoeksorganisatie SETUP maakte we een installatie voor in de openbare ruimte om aandacht te vragen voor shadow banning. Doel van het oneerlijke spel is om je boodschap langs de techbazen te krijgen. De installatie is te zien op het kunstfestival Manifestations, een onderdeel van de Dutch Design Week.

Rechtszaak over shadow banning

Overigens vond de eerste rechtszaak over shadow banning in Nederland plaats. Op 5 juli 2024 bepaalde de Amsterdamse rechtbank dat Twitter (tegenwoordig X) in strijd met de DSA handelde toen het platform het account van privacy-activist Danny Mekić onzichtbaar maakte via de zoekfunctie. Dit gebeurde nadat hij een bericht had gepost over het Europese voornemen om chatcontrole in te voeren. Mekić wist niks over de beslissing tot hij er door andere gebruikers op werd gewezen dat ze zijn account niet meer konden vinden. Een duidelijk staaltje shadow banning.