GenAI‑systemen worden getraind op enorme datasets met teksten, beelden, muziek en video’s, waarin veel auteursrechtelijk beschermd materiaal zit, vaak zonder dat makers daarvan weten of hebben ingestemd. Het huidige EU‑auteursrecht kent wel uitzonderingen voor text‑ and data‑mining, maar die zijn niet geschreven voor grootschalige AI‑training door iedereen; daardoor ontstaat een juridische mismatch en onduidelijkheid over wat mag. Dit werd duidelijk is een studie (juli 2025) in opdracht van de Commissie Juridische Zaken (JURI) van het Europees Parlement.
Europees Parlement wil auteursrechten beschermen bij AI-gebruik
Het Europees Parlement heeft dinsdag met een ruime meerderheid aanbevelingen aangenomen om auteursrechtelijk beschermd creatief werk te beschermen tegen gebruik door generatieve kunstmatige intelligentie (genAI). Het EU-auteursrecht moet gelden voor alle genAI-systemen op de Europese markt, ongeacht waar die systemen zijn ontwikkeld.
Volgens rapporteur Axel Voss (EVP, DE) zijn er duidelijke regels nodig voor het gebruik van auteursrechtelijk beschermde inhoud voor AI-training. Rechthebbenden moeten worden beschermd tegen ongeoorloofd gebruik en een redelijke vergoeding ontvangen.
Het Parlement wil dat EU‑auteursrecht volledig geldt voor alle GenAI‑systemen op de EU‑markt, ook als de training buiten de EU plaatsvond, zodat aanbieders die de regels bij training negeren in de EU aansprakelijk kunnen zijn of zelfs geweerd kunnen worden.
Het is wel zoeken naar een goed evenwicht. Europa zet stevig in op innovatie met AI, maar wil ook dat de economische positie van de originele makers beschermd wordt.
Vergoeding
Centraal in de aanbevelingen staan vergoeding en transparantie. Europarlementariërs vinden dat het gebruik van beschermd materiaal door genAI eerlijk moet worden vergoed om de creatieve sector te beschermen. De Commissie wordt gevraagd te onderzoeken hoe een dergelijke vergoeding effectief kan worden gewaarborgd. Maar het Parlement keert zich tegen een wereldwijde forfaitaire licentie voor aanbieders om hun systemen te trainen. Dat is een licentie waarvoor je een vast (meestal eenmalig) bedrag betaalt, los van het daadwerkelijke gebruik of de werkelijk gemaakte kosten of opbrengsten.
Transparantie
Ook eisen de EP-leden volledige transparantie: AI-aanbieders en -gebruikers moeten gedetailleerde lijsten publiceren van alle auteursrechtelijk beschermde werken die voor training worden gebruikt, plus informatie over crawlingactiviteiten en retrieval-augmented generation. Ontbreekt die transparantie, dan kan dat als auteursrechtinbreuk worden beschouwd met juridische gevolgen; bij een gunstige uitspraak voor de rechthebbende moeten AI-aanbieders of -gebruikers alle kosten dragen.
Uitsluiting hergebruik
Het Parlement roept ook op tot een nieuwe licentiemarkt en vrijwillige collectieve licenties per sector, met mogelijkheden voor individuele makers en mkb’ers om hun werk uit te sluiten van AI-training via een opt-outlijst, mogelijk beheerd door EUIPO. Nieuwsmedia moeten volgens de EP-leden worden beschermd en volledig worden gecompenseerd wanneer AI-systemen hun verkeer en inkomsten aantasten, en zij moeten het gebruik van hun content voor training kunnen weigeren.
Volledig door AI gegenereerde content komt volgens het Parlement niet voor auteursrecht in aanmerking. Bovendien moeten burgers worden beschermd tegen deepfakes en andere misleidende AI-content.
Wat betekent dit voor de overheid?
Voor een overheid betekent dit dat bij inkoop en aanbesteding expliciet eisen dat de leverancier voldoet aan EU‑auteursrecht en AI‑Act‑verplichtingen, inclusief transparantie over trainingsdata en een passende copyright‑compliance policy.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.