Wat precies de overwegingen van het BTI zijn geweest, weten we niet. Het kan zomaar zijn dat de overname helemaal niet is geblokkeerd vanwege de VS-dreiging, maar vanwege de financiële wanboel die bij Kyndryl schijnt te bestaan. Om die redenen is het bijzonder dat er alleen maar adviezen zijn gevraagd bij BTI (negatief) en ACM (positief, want geen markverstoring). Waarom er geen advies is gevraagd bij de AP, toch de autoriteit bij uitstek voor dit soort vraagstukken, is voor velen een raadsel. De AP had trouwens ook op eigen initiatief advies kunnen uitbrengen. Ook bijzonder is dat de rijksinspectie voor de digitale infrastructuur (RDI) zich muisstil heeft gehouden.
Gedoe rondom DigiD, maar niemand praat over de opvolger
De vlaggen gingen nog net niet uit, toen het BTI verklaarde de overname van Solvinity door het Amerikaanse bedrijf Kyndryl niet zo’n goed idee te vinden. Bestuurlijk oogde het allemaal niet even optimaal. En dan was er ook nog een grote afwezige in de discussie: Europa, en wel op drie belangrijke onderwerpen.
Grote afwezige in de discussie waren Europa ontwikkelingen, en wel op drie belangrijke onderwerpen.
De eIDAS-node
Dat DigiD via de EU-wetgeving op het gebied van eIDAS (1.0) ook poortjes heeft voor EU-burgers die met Nederlandse overheden contact hebben, en omgekeerd, NL-burgers die te maken hebben met andere EU-overheden, is in de discussie amper ter sprake gekomen. Via de zogenoemde eIDAS-node die dit digitale verkeer regelt, zou het mogelijke risico dus nog veel groter zijn geweest dan naar voren is gebracht. Bovendien kan, nogmaals, de vraag worden gesteld of de huidige adviezen die zijn aangevraagd (in casu BTI en ACM) wel voldoende en de juiste waren. Had de Europese Commissie hier ook niet naar moeten kijken, naast de AP en anderen?
Open source
Terwijl de overname nu wordt tegengehouden door de staatssecretaris van EZK, was het contract met Solvinity wel al verlengd voor 2 jaar door de staatssecretaris van BZK. Dat BZK oog heeft voor de continuïteit van DigiD is begrijpelijk, en het zou dus ook zomaar kunnen dat DigiD bij Solvinity blijft, als dat straks bijvoorbeeld in Nederlandse handen valt. Toch zou dat niet de enige zorg moeten zijn. In de discussie over digitale autonomie wordt ook steeds meer gewezen op het klassieke risico van de vendor lock-in, of de leverancier nu Amerikaans, Europees of Nederlands is. In haar recente plannen voor EU Tech Soevereiniteit houdt de Europese Commissie (wederom) een sterk pleidooi voor het gebruik van open source software. Dat zou niet alleen vendor lock-ins helpen voorkomen, maar ook een stimulans zijn voor technologische innovatie en de eigen Europese IT-economie, plus de kosten voor gebruikers aanzienlijk verlagen. Het wordt dus tijd om het nationale OSOSS-beleid af te stoffen en nieuw elan te geven.
De impact van de wallet op het landschap van de overheidsdienstverlening is enorm
Digital Wallet
Ondanks dat er wat vertraging op de lijn zit, zal de EU binnen afzienbare tijd de Digital Wallet in gebruik gaan nemen op basis van eIDAS 2.0. Zo’n ding komt er voor burgers en voor bedrijven. De impact van de wallet op het landschap van de overheidsdienstverlening is enorm. Zo zullen loketdiensten verdwijnen, want waarom nog fysiek een rijbewijs bij de gemeente afhalen als dat straks als digitale attestatie door het CBR en RDW in de wallet wordt geüpload? Of wat te denken van proactieve dienstverlening, want via de wallet kan de burger zelf laten analyseren waar hij allemaal recht op heeft. Met zoveel meer gebruikersgemak en zeggenschap, en betere beveiliging voor de burger, lijken de dagen van DigiD geteld. Zeker als je bedenkt dat op dit moment de helft van de Nederlanders een DigiD gebruikt met volgens de EU een te laag beveiligingsniveau. Echter, een wallet is meer dan een stukje software. Het gaat om een nieuwe visie op dienstverlening, andere vormen van organisatie, en niet te vergeten vertrouwensafspraken tussen publieke en private partijen. Voor de buitenwacht is hiervan nog niks zichtbaar, terwijl de tijd inmiddels enorm dringt.
Laten we hopen dat de discussie rondom DigiD een achterhoedegevecht was, waar we later met enige bestuurlijke schaamte op terugkijken. Nu moet de blik heel snel op de (zeer) nabije toekomst worden gericht om de opvolger van DigiD te implementeren, plus alle andere voorgenomen maatregelen. Dat zal een soepel samenspel vergen van EZK en BZK, respectievelijk in de rol van beleidsmaker en uitvoerder. Ook hier zijn de voortekenen niet gunstig. Een nieuw directoraat-generaal voor digitalisering van samenleving en overheid wordt ingericht bij EZK, waarvoor ambtenaren van het bestaande directoraat bij BZK worden overgeplaatst. Heeft het kabinet Jetten er straks weer een hoofdpijndossier bij?
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.