Oproep tot ‘verantwoorde versnelling’ European Business Wallet

Dat bedrijven als PostNL, ING en Thuiswinkel.org liever vandaag nog dan morgen de European Business Wallet (EBW) ingevoerd zien, is niet zo gek. ‘Laat ik vooropstellen dat we de invoering van deze EBW toejuichen. Het maakt het voor burgers en bedrijven makkelijker om op een veilige, betrouwbare en grensoverschrijdende manier online zaken te doen’, zei Emma Bar Peled van de ING bijvoorbeeld.

Grensoverschrijdend handels- en dataverkeer

De EBW is de zakelijke tegenhanger van de EU Digital Identity Wallet (EDI-wallet). In beide gevallen is het een soort digitale identiteitsportemonnee waarmee je jezelf online in de hele EU kunt identificeren en veilig gegevens kunt uitwisselen.

In het geval van de EDI-wallet fungeert die als een datakluis voor burgers: je kan er je identiteitsgegevens, rijbewijs, diploma’s of andere officiële documenten digitaal in bewaren en jezelf ermee identificeren. De EBW is een digitale oplossing waarmee de eigenaar van een bedrijf, organisatie of publieke instantie via een digitale kluis veilig bedrijfsgegevens en andere informatie kan opslaan, beheren en delen, schreef toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Van Weel begin dit jaar aan de Kamer. Deze EBW is vooral bedoeld om het grensoverschrijdende (handels- en data)verkeer makkelijker te maken en administratieve rompslomp te verminderen.

De EDI-wallet gaat verder dan DigiD of eHerkenning, schreef iBestuur eerder. Het raakt namelijk aan de manier waarop overheden en organisaties omgaan met gegevensuitwisseling, digitale dienstverlening en digitale publieke infrastructuur. Zowel de EBW als de EDI-wallet vallen onder de Europese eIDAS-verordening, een breed ingestoken digitaal pakket van de Europese Commissie.

Experts zien meerwaarde

Niet alleen de genoemde bedrijven, ook diverse experts, die donderdagmiddag aanschoven voor een gesprek met de Kamercommissie Digitale Zaken, zien de meerwaarde er wel van in. Hoogleraar GovTech Nitesh Bharosa hield een bevlogen pleidooi voor een voorzichtige start. ‘Begin klein genoeg om de risico’s te beheersen, maar echt genoeg om te leren. Laat Nederland niet wachten tot alle regels en risicobeheersingsmaatregelen op papier af zijn. Dat lukt ons niet.’ Wallets bieden enorme kansen voor het beschermen van burgers en bedrijven, vindt hij. ‘Voor onze autonomie en ons verdienvermogen.’

Bart Jacobs, hoogleraar computerbeveiliging, wees er bij de commissie op dat Duitsland er al mee aan de slag is. ‘Ze hebben gezegd: laten we gewoon beginnen, ook al is het niet perfect. De Fransen hebben ook al een app uitgerold, per decreet zelfs.’ Hij vond het soms allemaal wat ‘wereldvreemd’ aandoen, daarbij eerder verwijzend naar een initiatief van hem, de Yivi-app. Heeft u daar wel eens van gehoord, hield hij de Kamerleden voor. ‘Het is een app die al door honderdduizenden burgers op dagelijkse basis wordt gebruikt. Daarin kan je ook op een betrouwbare manier gegevens zetten, zoals het BSN-nummer, met aansluiting op tientallen andere bronnen.’ Maar in Brussel zeggen we: we hebben geen app, zo ging hij verder. ‘Ik sta er met verbazing naar te kijken.’

Het ministerie heeft wat hem betreft gekozen voor een ‘papieren aanpak’. Eerst moesten alle stelsels op orde worden gebracht, helemaal op het eind gaan we pas naar de praktijk kijken, smaalde Jacobs, suggererend dat het al too little too late is. ‘Intussen is Big Tech hard bezig dit te realiseren. Wij hebben straks het nakijken.’ Stichting Privacy First, ook aanwezig, trapte vooral op de rem. Op zich begrijpen we de behoefte aan digitale kaartenbak, sprak Ellen Timmer, maar dan moeten er wel waarborgen zijn ingebouwd. ‘Wie zijn straks de aanbieders van die wallet? En wat is het verdienmodel van die aanbieders?’ Het steekt Privacy First dat de aanbieders van de wallets - want dat kunnen er meerdere zijn - niet op integriteit worden getoetst.

Grip op de materie

De Kamer probeerde ondertussen grip op de materie te krijgen. ‘Het is allemaal vrij ingewikkeld,’ verzuchtte Kathmann (Pro). ‘Toen ik er voor het eerst van hoorde, dacht ik: huh? Gaan we nou een grote database maken waar ons leven in zit? En wat als er dan iets gebeurt, ligt dan alles van mij op straat?’ Diverse Kamerleden vroegen aandacht voor de gegevensbescherming en dataopslag en voor voordelen die het bedrijven kan opleveren in de vorm van kostenbesparingen - JA21-Kamerlid Van den Berg vroeg ernaar.

In het geval van de EDI-wallet zijn lidstaten verplicht om ten minste een gecertificeerde wallet beschikbaar te stellen aan burgers, inwoners en bedrijven. De Nederlandse overheid ontwikkelt een nationale versie: de publieke NL-wallet. Het gebruik van de wallet is vrijwillig.

Voor de EBW geldt een dergelijke verplichting vooralsnog niet voor bedrijven. Het is vooral een wettelijk kader met specifieke eisen waaraan de wallets en hun aanbieders moeten voldoen. FvD-Kamerlid Van Houwelingen, überhaupt geen voorstander van een Europese digitale identiteit, plaatste vraagtekens bij de democratische legitimiteit. Het antwoord van Bar Peled (ING) daarop: ‘Wij vinden het belangrijk dat de wallet vrijblijvend is. Wij zullen nooit van onze klanten eisen dat de wallets verplicht moeten worden gebruikt.’