Hoe zet je online criminaliteit op de politieke agenda?
Een speciale raadswijzer moet raadsleden helpen om online criminaliteit en digitale weerbaarheid op de agenda te zetten. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) wil zo inzicht bieden in de problematiek rond online criminaliteit en raadsleden praktische handvatten bieden om het onderwerp ‘structureel te agenderen, beter te verankeren in college- en beleidsplannen en te zorgen voor voldoende budget en monitoring’.
De Raadswijzer Weerbaarheid online criminaliteit begint met de notie dat maar liefst 42 procent van alle slachtoffers van criminaliteit in Nederland het gevolg is van online criminaliteit. Ook neemt het aantal mensen dat slachtoffer wordt van online fraude en oplichting elk jaar toe, wordt het onderscheid tussen echt en nep steeds moeilijker te maken en zoeken criminelen dagelijks naar nieuwe manieren om mensen online op te lichten of uit te buiten, meldt de raadswijzer. ‘We zien ook steeds vaker dat traditionele criminaliteit verweven raakt met online criminaliteit.’
Vier taken voor gemeenten
De raadswijzer richt zich specifiek op het verhogen van de weerbaarheid van inwoners en ondernemers tegen online criminaliteit. Dat is een taak van gemeenten, maar die hebben nog drie taakvelden bij digitale veiligheid: het eigen huis moet op orde zijn, de voorbereiding op maatschappelijke ontwrichting, crises en incidenten en het opwerpen van barrières tegen online aangejaagde openbare ordeverstoringen om de gevolgen ervan te beperken.
Doelgroepen die extra risico lopen zijn senioren, jongeren en ondernemers.
Minder vertrouwen
De raadswijzer benadrukt dat de persoonlijke impact van online criminaliteit vaak even groot of groter is dan bij traditionele delicten: veel slachtoffers van online criminaliteit krijgen minder vertrouwen in mensen (37 procent) en voelen zich minder veilig (30 procent). Doelgroepen die extra risico lopen zijn senioren, jongeren en ondernemers. In 2024 gaf 16 procent van de bevolking van 15 jaar en ouder (bijna 2,4 miljoen mensen) aan slachtoffer te zijn geweest van online criminaliteit. En door de lage meld- en aangiftebereidheid is dit waarschijnlijk nog maar het topje van de ijsberg.
Integraal Veiligheidsplan
Raadsleden kunnen vanuit hun drie rollen bijdragen aan het verhogen van de online veiligheid: volksvertegenwoordigend, kaderstellend en controlerend. Vanuit de eerste rol kunnen raadsleden bijvoorbeeld overwegen om een commissie Digitale Zaken op te richten. Kaderstellend kan gedacht worden aan het opnemen van online weerbaarheid en criminaliteit in het Integraal Veiligheidsplan (IVP). En controlerend kan bijvoorbeeld gevraagd worden of het IVP voldoende wordt uitgevoerd en of er goed samengewerkt wordt binnen de driehoek.
Stippen op de horizon
De raadswijzer eindigt met drie stippen op de horizon richting 2030. Zo zouden in dat jaar alle betrokken beleidsdomeinen integraal moeten samenwerken aan weerbaarheid tegen online criminaliteit. Ook zou er structurele financiering voor de aanpak van online criminaliteit moeten zijn in plaats van incidentele projectmiddelen. En tot slot zou de gemeente in 2030 periodieke cyberbeelden moeten hebben om zo informatiegestuurd te kunnen werken, de benodigde inzet te kunnen bepalen en er ook zicht is op de snel veranderende werkwijze van cybercriminelen.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.