‘Ik zou ook liever een zak met geld willen,’ verzuchtte staatssecretaris Aerdts woensdag tijdens het wetgevingsoverleg van de vaste commissie Digitale Zaken. De financiering van de NDS blijft daarmee het grote knelpunt. Kamerlid Vermeer (BBB) wilde weten wat er concreet overblijft van de plannen als er geen extra middelen komen. ‘Welke onderdelen gaan door, welke zijn vertraagd en welke zijn geschrapt? Wanneer kan de Kamer daar een eerlijk overzicht van krijgen, zonder mistige formuleringen?’ Hij waarschuwde voor een kabinet van ‘digitale dromen’: ‘Veel ambitie op papier, weinig in de praktijk.’ In november vorig jaar schatte toenmalig staatssecretaris Van Marum dat de NDS – met veel onzekerheden – zo’n 1 miljard euro zou kosten.
NDS dreigt zonder geld papieren werkelijkheid te blijven
De Nederlandse Digitaliseringsstrategie werd met grote ambities gepresenteerd, maar extra geld ontbreekt nog altijd. Staatssecretaris Aerdts erkende opnieuw dat niet alle plannen uitvoerbaar zijn. Over de nieuwe Digitale Dienst werd wel iets meer duidelijk.
‘Veel ambitie op papier, weinig in de prakrijk’
Ook Pro-Kamerlid Kathmann wees op de ‘lege portemonnee’ van de staatssecretaris. Ze sprak met zichtbare wrevel over eerdere beloftes die volgens haar niet zijn waargemaakt. ‘Ik hoop dat het de staatssecretaris lukt om geld bij elkaar te schrapen. Maar de kans is groot dat het heel gering zal zijn.’ Kathmann vroeg of binnen de Defensiebegroting ruimte kan worden gevonden voor het digitale dossier. ‘Ligt er een claim op de 1,5 procent die binnen infrastructuur voor Defensie is gereserveerd voor digitale infrastructuur, en worden daarover gesprekken gevoerd?’ Voor Prinsjesdag wil zij duidelijkheid én extra geld voor de digitale ambities. Aerdts zei wel een wensenlijstje klaar te hebben, maar temperde de verwachtingen: ‘Defensie is natuurlijk niet verantwoordelijk voor de financiering van ons beleid als het gaat om digitale autonomie.’
Scherpe keuzes
De NDS dreigt daarmee een papieren werkelijkheid te blijven, zeker voor de begroting van volgend jaar, die nu wordt voorbereid. De financiering is een probleem, erkende Aerdts. ‘Er zijn op dit moment geen middelen beschikbaar. Daar heb ik in een eerder debat ook al uitgebreid met u over gesproken. Met de huidige dekking kunnen daardoor niet alle acties uitgevoerd worden met het gewenste ambitieniveau.’
Eerder dit voorjaar zette Aerdts de NDS-raad al stop. Die onafhankelijke adviesraad, waarin diverse experts zitting hadden, moest de NDS juist vlot trekken. Nog voordat de raad goed en wel was begonnen, ging er echter een streep doorheen. Binnen het kabinet bestond behoefte aan bredere en flexibelere advisering, luidde de uitleg.
Volgens Aerdts zijn ‘scherpe keuzes’ nodig om te bepalen welke onderdelen doorgaan en welke niet. Daarover voert zij gesprekken met de verschillende NDS-partners. ‘Dat doe ik nu al en dat zetten we voort.’ Na Prinsjesdag komt er een kabinetsbrief over de digitale ambities van het kabinet, zegde zij toe.
Het debat voelde als een déjà vu. Ook in eerdere overleggen van de Kamercommissie Digitale Zaken botsten de hoge ambities voor digitalisering en digitale soevereiniteit op een gebrek aan geld. In april zei Aerdts al dat er geen extra budget beschikbaar is voor bijvoorbeeld digitale soevereiniteit, terwijl Nederland daarin ‘koploper’ wil zijn.
Digitale Dienst
Wel kwam er meer duidelijkheid over de Digitale Dienst. Die organisatie moet de regie nemen over overheids-ICT, overheden helpen bij digitale vraagstukken en de versnippering op dit terrein tegengaan. Diverse partijen vroegen naar de slagkracht van de dienst. Wat gaat dit worden, wilde Kamerlid Zwinkels weten. ‘Wat het CDA betreft moet deze Dienst een stevig mandaat krijgen om in te grijpen in ICT-projecten en budgetten en om kennisdeling te bevorderen.’ Ook Kathmann wilde meer duidelijkheid: ‘Wordt dit niet de zoveelste praatgroep zonder resultaat? Kan de staatssecretaris voorkomen dat dit een club zonder tanden wordt’
‘Wordt dit niet de zoveelste praatgroep zonder resultaat?’
Aerdts schepte meer helderheid: ‘We beginnen met een kleine dienst die zich vanaf dag één concentreert op concrete meerwaarde voor burgers en ondernemers.’ Volgens haar moet de dienst vooral in de praktijk leren wat werkt. ‘We gaan niet eerst tweeënhalf jaar nadenken over de volledige planning. Het doel is stap voor stap leren.’ Binnen de gestelde prioriteiten mag daarbij ook iets mislukken, zei ze. ‘Dat is niet erg.’
Die lijn sluit grotendeels aan bij het advies van de NDS-raad in haar eindrapport. De raad kiest daarin voor een voorzichtiger route dan de eerdere, grotere ambities. De Digitale Dienst wordt, als het aan de NDS-raad ligt, géén fusie van bestaande organisaties en ook geen centrale beheerorganisatie voor primaire-proces-ICT. Evenmin moet de dienst een centrale bouwclub voor nieuwe ICT-systemen worden. De reacties van initiatiefnemers en experts zijn overwegend positief, schrijft iBestuur. Zij zijn vooral blij dat er iets in beweging komt.
Voor de zomer
De Digitale Dienst gaat voor de zomer van start. In de eerste helft van volgend jaar volgt de eerste formele besluitvorming over de dienst, aldus Aerdts. Zij beloofde de Kamer op de hoogte te houden van de voortgang. Zwinkels diende aansluitend een motie in over de slagkracht, daadkracht en doorzettingsmacht van de Digitale Dienst – vermoedelijk omdat ze zo meer actie wil afdwingen.
Ook Kathmann kwam met een motie. Daarin stelt zij dat er voor Prinsjesdag geld moet komen voor de digitale ambities. Als dat niet lukt, moet het kabinet duidelijk maken welke ambities niet kunnen worden waargemaakt of worden afgeschaald. ‘En ik hoop dat er eindelijk eens rigoureuze stappen worden gezet met de Digitale Dienst. Want anders hoeft deze er niet te komen.’
JA21-Kamerlid Van der Berg overzag het debat en zei met alle digitale uitdagingen in ogenschouw nemende: ‘Moest er toch geen minister voor Digitale Zaken komen?’ Een retorische vraag voor de staatssecretaris, concludeerde voorzitter Dekker
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.