Het project, bekend als de Digitalisering van Landoperaties (D-LBO), moest de Duitse landstrijdkrachten voorzien van een geïntegreerd, digitaal slagveldnetwerk: moderne radio’s, veilige data‑uitwisseling, realtime situational awareness en een naadloze koppeling tussen voertuigen, commandoposten en bondgenoten. In de praktijk blijkt echter dat basisfunctionaliteiten, van spraakcommunicatie tot het verzenden van digitale kaarten, traag, instabiel of simpelweg onbetrouwbaar zijn, soms met vertragingen van 10 tot 20 minuten. Tegelijkertijd zijn de kosten van de kerncomponenten in korte tijd meer dan verdubbeld, en zijn meerdere contractaanpassingen nodig gebleken om het programma überhaupt voort te zetten.
Duitsland als waarschuwing: veel geld leidt niet automatisch tot goede resultaten
Na jaren van onderinvestering gaan Europese landen aan de slag met de modernisering en digitalisering van hun militair apparaat. Daarvoor is veel geld beschikbaar. Maar dat is geen garantie voor succes. In Duitsland kampt een groot project, bekend als de Digitalisering van Landoperaties (D-LBO), ter waarde van twee miljard euro, met technische problemen, forse kostenstijgingen en groeiend wantrouwen in de politiek.
De Duitse Bondsdag reageert steeds kritischer. Kamerleden klagen dat zij onvolledig of te laat worden geïnformeerd over problemen, dat praktijktesten rooskleurig worden voorgesteld en dat de parlementaire controle bewust wordt bemoeilijkt. Het gevolg: een slepend, politiek beladen dossier waarin miljarden zijn vastgelegd, zonder dat helder is of het systeem in de huidige opzet ooit volledig operationeel en betrouwbaar wordt.
Nederland staat voor vergelijkbare moderniseringsopgaven. En we zijn bovendien nauw verweven met Duitsland in multinationale brigades en gezamenlijke projecten. We werken samen in binationale eenheden en bouwen deels samen aan digitale communicatiesystemen. De Duitse problemen kunnen dus ook doorwerken in onze eigen slagkracht en interoperabiliteit.
Pijnpunten in het D-LBO-project
De problemen rond het project weerspiegelen een bredere uitdaging waar Duitsland voor staat bij zijn poging om het grootste leger van Europa op te bouwen. Een traag en complex aanbestedingssysteem, ontworpen voor vreedzamere tijden, blijkt moeilijk aan te passen.
Vanaf het begin kende het project veel tegenslagen. Oorspronkelijk zou het systeem in 2026 operationeel worden, maar er werden maar weinig deadlines gehaald. Inmiddels is de datum verschoven naar 2030.
De nauwe verbondenheid met een beperkt aantal hoofdaannemers met wie ze grote contracten hadden afgesloten, bleek een belangrijk struikelblok. Het leverde schaalvoordelen en bundeling van expertise op, maar het creëerde ook een stevige lock‑in: toen er eenmaal miljarden waren vastgelegd, werd het politiek en financieel steeds moeilijker om fundamentele ontwerpkeuzes ter discussie te stellen.
Een ander probleem van D-LBO zou volgens een interne analyse de enorme scope zijn: in één programma moeten duizenden voertuigen, honderden platformtypen, radio’s, sensoren en command‑ en controlesystemen gelijktijdig worden gemoderniseerd en geïntegreerd. Die combinatie van breedte (veel verschillende systemen) en diepte (veel lagen in de technologystack) maakt het project organisatorisch en technisch extreem kwetsbaar.
Hiernaast bleken systemen die wel “op planning” stonden in de praktijk nauwelijks bruikbaar: data‑overdracht stokte onder de belasting, softwarecomponenten praatten niet goed met elkaar en radio’s hadden minder bereik dan beoogd. Pas tijdens realistische veldtests met oefeningen werd de volle omvang van de problemen zichtbaar.
Governancevraagstuk
De digitalisering van Defensie raakt enorme budgetten, onze nationale veiligheid en internationale verplichtingen, precies de domeinen waar parlementaire controle van groot belang is. Het is dan ook niet gek dat het vertrouwen tussen parlement en ministerie in Duitsland onder druk is komen te staan. Laat Duitsland als waarschuwing gelden. Digitalisering bij Defensie gaat niet alleen over techniek, maar is vooral ook een governancevraagstuk dat vraagt om legitimiteit en langetermijnbestendigheid.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.