Ik wilde de overheid iets aanbieden. Met hulp van AI maakte ik een overzicht van alle 27 EU-landen: wie gaat er over digitale zaken, sinds wanneer, met welk budget, wat is er bereikt en hoe kan een burger die persoon digitaal bereiken? Eén pagina per land, met bronnen, samen een PDF van ruim vijftig pagina's.
De les is helder. In 24 van de 27 landen staat een e-mailadres online waarmee een burger een document kan sturen naar het ministerie dat over digitale zaken gaat. In België, Griekenland, Ierland, Malta en Slovenië komt dat adres zelfs rechtstreeks bij de minister of het kabinet uit. Dat leek me nuttig voor de Nederlandse bewindspersoon die over dit onderwerp gaat.
Hoe stuur je de staatssecretaris Digitale Economie en Soevereiniteit een PDF?
Nederland wil voorop lopen in de digitale wereld. Maar wie de staatssecretaris voor Digitale Economie en Soevereiniteit een document wil aanbieden, komt uit bij een contactformulier zonder bijlagen en een postbus in Den Haag. De wet staat een betere weg toe; het ministerie kiest er niet voor, betoogt Daan Reuhman.
Hoge ambities
Die bewindspersoon is Willemijn Aerdts, sinds februari 2026 staatssecretaris voor Digitale Economie en Soevereiniteit. Haar portefeuille omvat de digitale overheid, AI en algoritmen, digitale identiteit en de wallet, open data en de Nederlandse Digitaliseringsstrategie. De ambitie op haar pagina bij de rijksoverheid is groot: Nederland moet voorop lopen in de digitale wereld, met een digitale overheid die betrouwbaar, toegankelijk en efficiënt is.
Het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA is net zo stellig. In het hoofdstuk 'Nederland koploper in een digitale wereld' staat: "De overheid moet digitaal betrouwbaar, toegankelijk, efficiënt, en weerbaar zijn. Nog altijd worden de kansen van digitalisering voor een efficiëntere overheid onvoldoende benut. Dat gaan we anders doen." En in de inleiding belooft de coalitie: "De overheid moet dingen makkelijker maken in plaats van moeilijker."
Een PDF sturen leek me dan het makkelijkste onderdeel.
Google wijst de weg
Een e-mailadres van de staatssecretaris of haar secretariaat is nergens te vinden. Dus deed ik wat iedereen doet: ik vroeg het Google. Het AI-overzicht van Google Search was duidelijk. Bewindspersonen hebben geen publiek e-mailadres voor burgers, en de snelste en meest betrouwbare manier is het officiële contactformulier van de rijksoverheid.
De bewindspersoon die over de digitale overheid gaat, is voor een burger met een document alleen op papier bereikbaar
Het webadres van dat formulier eindigt op e-mail-sturen. Maar e-mailen is precies wat je er niet kunt. De pagina heet 'Contactformulier Rijksoverheid', en onder het invulvak staat: "Maximaal 5000 tekens. U kunt geen bijlagen opsturen." Voor wie het dan nog niet begrepen heeft, zegt dezelfde pagina het verderop nog een keer, met een eigen kopje: "Geen bijlagen opsturen. U kunt geen bijlagen opsturen."
© Het contactformulier op rijksoverheid.nl
Een presentatie van vijftig pagina's past niet in 5.000 tekens. Dus stelde ik de enige vraag die het formulier toeliet: hoe kan ik de staatssecretaris een slide deck in PDF sturen?
Het antwoord: het formulier, of de post
Drie dagen later kwam het antwoord van Informatie Rijksoverheid, vanaf een noreply-adres. Vriendelijk, maar ik had er niets aan. De kern, vrij vertaald: "Als u haar een bericht wilt sturen, kunt u dat doen via het contactformulier." En anders: "U kunt ook een brief sturen", naar Postbus 20401, 2500 EK Den Haag. Over de PDF, waar mijn hele vraag over ging, stond er geen woord in.
Lees dat nog eens. Ik vroeg via het contactformulier hoe ik een bestand kon sturen, omdat het contactformulier geen bestanden aanneemt. Het antwoord: gebruik het contactformulier. Of de post.
Dit ligt niet aan de medewerker die mij antwoordde. Zij deed precies wat het systeem van haar vraagt. Het ligt aan het systeem: de bewindspersoon die over de digitale overheid gaat, is voor een burger met een document alleen op papier bereikbaar.
En dan WhatsApp
Informatie Rijksoverheid heeft ook een WhatsApp-kanaal. Op zaterdagochtend stelde ik daar dezelfde vraag. Het antwoord kwam direct en automatisch: "Momenteel zijn wij gesloten, daarom kunnen wij jouw bericht niet in behandeling nemen." Of ik het bericht "later nogmaals" wilde sturen. Wie 'wij' zijn? Dezelfde Informatie Rijksoverheid, in de Engelse versie 'Public Information Service'. Een digitaal kanaal dat in het weekend dicht is, en dat je vraag niet eens bewaart.
© Schermafdruk
Wat zegt de wet?
Mag dit eigenlijk? Ja. Sinds 1 januari 2026 geldt de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer, die de Algemene wet bestuursrecht (Awb) op dit punt flink heeft vernieuwd. Burgers hebben nu het recht om formele berichten digitaal in te dienen. Volgens artikel 2:13 Awb kan iedereen "een bericht dat deel uitmaakt van een procedure over een besluit of een klacht" elektronisch aan een bestuursorgaan sturen. Denk aan een aanvraag, een bezwaar of een klacht.
De wet verbiedt niets. Het ministerie kiest er zelf voor om burgers met een document geen digitale weg te geven, en wat een keuze is, kan ook anders.
Een burger die uit eigen beweging iets wil aanbieden, valt daarbuiten. Voor alle andere berichten geldt artikel 2:14: zo'n bericht kan alleen elektronisch worden verstuurd "voor zover het bestuursorgaan kenbaar heeft gemaakt dat deze weg is geopend". Het bestuursorgaan mag er "nadere eisen" aan stellen. Geen bijlagen, bijvoorbeeld.
Artikel 2:15 gaat nog een stap verder. Een bestuursorgaan mag digitaal aangeleverde stukken weigeren als ze tot "een onevenredige belasting" leiden. De toelichting uit 2004 legt uit waarom: elektronisch kun je makkelijk veel stukken meesturen, "die waarschijnlijk ook nog moeten worden uitgeprint". Die gedachte stamt uit een tijd van printers en archiefkasten, en ze staat nog altijd in de wet.
Er staat ook iets hoopgevends in de Awb. Artikel 2:1 zegt: "Een bestuursorgaan draagt zorg voor passende ondersteuning bij het verkeer met dat bestuursorgaan." Of "stuur maar een brief" passende ondersteuning is voor wie de staatssecretaris voor de digitale overheid een PDF wil aanbieden, mag de lezer zelf beoordelen.
De conclusie is eenvoudig. De wet verbiedt niets. Het ministerie kiest er zelf voor om burgers met een document geen digitale weg te geven, en wat een keuze is, kan ook anders. Het coalitieakkoord belooft wel: "We zorgen voor voldoende telefonische en fysieke loketten." Een digitaal loket waar je een document kwijt kunt, staat er niet bij.
Europa laat zien dat het kan
In de rest van Europa is die keuze vaak anders gemaakt. In 24 van de 27 EU-landen staat een e-mailadres online dat een PDF kan ontvangen. Nederland hoort bij de drie landen die dat niet bieden, samen met Portugal en Frankrijk.
In Ierland staat het e-mailadres van de verantwoordelijke minister gewoon op de website van het parlement. In Griekenland en Slovenië is het adres van het secretariaat of het kabinet openbaar. In België mail je het kabinet van de federale minister voor digitalisering rechtstreeks. Niemand vindt dat daar vreemd, en de overheid in die landen functioneert er niet slechter door.
Ook die andere landen kennen spam, privacyregels, archiefplicht en beveiligingsrisico's, en ook daar hebben ambtenaren beperkte tijd. Toch hebben ze een adres waar een burger een bestand naartoe kan sturen. Het is dus geen technisch of juridisch probleem, maar een kwestie van willen.
De oplossing vraagt geen groot project. Publiceer een e-mailadres van het secretariaat van de staatssecretaris dat bijlagen aanneemt. Of laat het contactformulier bijlagen accepteren, met een redelijke maximale grootte. Dan klopt de naam van de pagina ook eindelijk. Wie de overheid wil helpen, zou niet eerst een printer, een envelop en een postzegel nodig moeten hebben.
Wie de overheid wil helpen, zou niet eerst een printer, een envelop en een postzegel nodig moeten hebben
Waarom dit ertoe doet
Je kunt dit afdoen als een klein ongemak. Er bestaat toch een postbus? Maar het gaat om meer dan één PDF. De overheid vraagt burgers, ondernemers en onderzoekers voortdurend om mee te denken over digitalisering, AI en soevereiniteit. Wie dat serieus neemt en met een uitgewerkt voorstel komt, stuit op een formulier dat alleen platte tekst aanneemt.
Een overzicht met tabellen, kaarten en bronvermeldingen laat zich niet samenvatten in 5.000 tekens. Dus blijven er twee mogelijkheden over: printen en op de post doen, of het opgeven. De meeste mensen kiezen voor het tweede. Daarmee mist de overheid precies de bijdragen waar ze zelf om vraagt.
Het is ook een kwestie van geloofwaardigheid. Een ministerie dat van bedrijven en gemeenten verlangt dat ze digitaal werken, kan niet zelf vasthouden aan papier als de enige weg voor een document. Het goede voorbeeld begint bij de eigen voordeur, en die voordeur heeft nu een brievenbus, geen inbox.
Een uitnodiging aan de staatssecretaris
Het EU-overzicht staat inmiddels op LinkedIn.
Daar kan iedereen het openen, doorbladeren en downloaden. Dit platform van een Amerikaans bedrijf neemt mijn PDF zonder problemen aan; de Nederlandse staatssecretaris voor digitale soevereiniteit kan dat niet.
Mevrouw Aerdts, u bent ook op LinkedIn te vinden. Ik hoop dat u of uw team dit leest, en ik heb één vraag: wilt u ervoor zorgen dat burgers u een document kunnen sturen, digitaal en zonder postzegel? Het enige wat u hoeft te doen, is op de bijlage klikken.
Dit artikel is geschreven in samenwerking met Microsoft Copilot Cowork en op feiten gecontroleerd door Grok.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.
Artikel 2:15 voorziet ook in een afwijzingsgrond in het kader van beveiliging.
Destijds waren spam en andere soorten van overbelasting al bekend.
In het nu is ook een beperking voor (AI-)agents wenselijk.