De plannen staan in een nieuwe Kamerbrief over de voortgang van de zogenoemde Slagvaardige Overheid. Daarin schrijft het kabinet dat de Woo voor 'enorme juridische en administratieve lasten' zorgt. De regering wil daarom wetsaanpassingen voorbereiden die moeten leiden tot minder juridisering en lagere uitvoeringskosten, met behoud van transparantie en rechtsbescherming.
Kabinet bereidt mogelijke inperking Woo voor, ondanks lopende evaluatie
Het kabinet begint met de voorbereiding van wetswijzigingen om de Wet open overheid (Woo) goedkoper en eenvoudiger uitvoerbaar te maken. Dat gebeurt terwijl de officiële evaluatie van de wet nog loopt. Tijdens de kabinetsformatie werden al verschillende mogelijkheden genoemd om de toegang tot overheidsinformatie te beperken, waaronder het uitzonderen van interne e-mails en ambtelijke adviezen.
Vooruitlopen op evaluatie
Opvallend is dat het kabinet niet wacht op de uitkomsten van de evaluatie van de Woo, die naar verwachting pas in de zomer van 2027 beschikbaar komen. In het regeerakkoord was juist afgesproken die evaluatie af te wachten. Het kabinet wil nu alvast wetswijzigingen voorbereiden, zodat de voorstellen na afronding van het onderzoek snel verder kunnen worden gebracht.
Welke aanpassingen precies worden overwogen, blijft in de Kamerbrief onduidelijk. Tijdens de kabinetsformatie werden al verschillende mogelijkheden genoemd om de Woo in te perken. Zo zouden interne e-mails, ambtelijke adviezen en conceptdocumenten buiten het bereik van de wet kunnen worden geplaatst. Ook werd geopperd om buitensporig omvangrijke Woo-verzoeken te kunnen weigeren of kosten aan aanvragers door te berekenen. Het kabinet maakt niet duidelijk welke maatregelen het daadwerkelijk wil doorvoeren.
Gevolgen voor gemeenten
Een eventuele inperking van de Woo kan ook gevolgen hebben voor gemeenten en provincies. De wet geeft burgers, journalisten en maatschappelijke organisaties het recht om overheidsinformatie op te vragen, bijvoorbeeld om te onderzoeken hoe besluiten tot stand zijn gekomen.
Voor gemeenten kan een vereenvoudiging van de Woo de administratieve belasting verminderen. Tegelijkertijd zou een beperking van de openbaar te maken documenten de mogelijkheden verkleinen om gemeentelijke besluitvorming te controleren. Of de plannen daadwerkelijk tot lagere uitvoeringskosten leiden, is nog onduidelijk.
Kritiek vanuit journalistiek
De mogelijke inperking stuit op weerstand vanuit de journalistiek. Onder meer de Nederlandse Vereniging van Journalisten en de Vereniging van Onderzoeksjournalisten spraken zich eerder uit tegen beperkingen van de Woo. Volgens hen moet de overheid zich vooral richten op het verbeteren van de informatiehuishouding.
Tim Staal, directeur van Woo-expertisecentrum SPOON, noemt het voornementegenover Follow the Money 'desastreus' voor de controlerende taak van de journalistiek. Wanneer bepaalde documentsoorten worden uitgesloten, wordt het moeilijker om besluitvorming te reconstrueren.
Het kabinet zegt ondertussen te blijven werken aan een betere informatiehuishouding. De concrete wetsvoorstellen moeten na afronding van de evaluatie in 2027 verder worden gebracht.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.
Ook hier heeft de benadering (kabinetsbeleid) de aard van symptoombestrijding.
De benadering van de Woo is voor veel organisaties vergelijkbaar met orderpickers die voor elke order apart de supermarkt in moeten. Grote marktpartijen geven het voorbeeld met goed georganiseerde magazijnen en geautomatiseerde processen.
Het begint met het doorgronden van wettelijke verantwoordelijkheden en de bijbehorende verantwoordingen, die samen het voor het archief noodzakelijke "inzicht in het functioneren" opleveren. Naast die structuur van wetgeving hoort die van regelgeving en (formeel juridisch = bestuursrechtelijk) beleid, waarbij vooral het proces van beleidsvorming (en advisering) steeds relevanter wordt voor het functioneren, als gevolg ook voor de verantwoording en het archief en daarmee voor de openbaarheid.
Omdat bevoegdheden zich doorvertalen naar de (gedigitaliseerde) inrichting en werking van processen, worden ook procesbeschrijvingen en instructies steeds relevanter voor (formeel juridisch) beleid en verantwoording.
Voor het op orde brengen van de informatiehuishouding is een overheid nodig die (eerst) het inzicht, beleid en de verantwoording op orde heeft en die informatie ook openbaar maakt.
Zeggen wat je als overheid doet en doen wat je zegt, moeilijker is het niet.
Wie (als belanghebbende) kan vinden wat hij zoekt, hoeft geen Woo verzoek te doen.