Elke tweede donderdag van de maand reserveerde Fatiha Alitou een zaaltje bij de VNG in Utrecht. Dat deed ze het eerste jaar, zonder dat ze wist wat ze zou agenderen of wie er zouden komen. 'Ik heb lopen stressen', zegt ze nu. Die stress leverde wel iets op: op zoek naar een programma en sprekers ontstond een netwerk.
De eerste meetup was op 4 juli 2017. Ongeveer vijftig ambtenaren kwamen naar Utrecht om te praten over datagedreven werken, toen nog een nieuw onderwerp voor gemeenten. Jan Koers, de eerste gemeentelijke Chief Data Officer van Nederland, vertelde namens Haarlem over zijn rol. „Het was best spannend om vanuit de VNG vijftig ambtenaren bij elkaar te brengen rond zo’n nieuw onderwerp”, zegt Fatiha Alitou.
Het Kennisnetwerk Data en Samenleving: samen slimmer datagedreven werken
Het VNG Kennisnetwerk Data en Samenleving viert een mijlpaal: sinds kort zijn er 5.000 leden. Hoe pak je datagedreven werken, AI of gegevensdeling aan? Binnen het Kennisnetwerk delen professionals uit gemeenten en andere overheden hun ervaringen, ook over wat niet lukte. Geen verkooppraatjes en geen projectagenda: het is een onafhankelijk netwerk van, voor en door gemeenten, waar je ideeën toetst en ontdekt wie met hetzelfde vraagstuk bezig is. Oprichtster en manager van het Kennisnetwerk Fatiha Alitou vertelt hoe het begon.
Het Kennisnetwerk in cijfers
- 5.000 leden, ongeveer 80 procent werkt bij een gemeente
- Eerste meetup: 4 juli 2017 in Utrecht, circa 50 deelnemers
- Circa 80 procent van de activiteiten is online; online en offline meetups trekken honderden deelnemers
- Bij circa 70 procent van de meetups staan gemeentelijke praktijkvoorbeelden centraal
- De AI-groep telt ruim 1.000 ambtenaren
Uit die eerste bijeenkomsten zijn drukbezochte meetups gegroeid, met vaak honderden deelnemers, zowel online als fysiek. Het is belangrijk dat medewerkers van verschillende gemeenten elkaar ontmoeten. Maar juist bij de lunch of de borrel ontstaan de verbindingen die je niet vooraf kunt organiseren.
Eerlijke verhalen, geen verkooppraatjes
Fatiha wilde het Kennisnetwerk niet vanuit de VNG invullen. Ze zocht gemeenten met ervaringen die bereid waren die te delen. Zo ontstond het uitgangspunt: van, voor en door gemeenten. Bij ongeveer 70 procent van de meetups staan praktijkvoorbeelden uit gemeenten centraal. 'Ik vraag gemeenten om eerlijke verhalen te vertellen. Wat hebben ze gedaan? Welke keuzes hebben ze gemaakt? Waar liepen ze tegenaan en wat zouden ze achteraf anders doen?' Het Kennisnetwerk moet een veilige plek zijn waar ambtenaren ook kunnen vertellen wat niet is gelukt. Daarom krijgen commerciële partijen bewust geen podium.
Van haar netwerk naar het Kennisnetwerk van de leden
Pleio is inmiddels de digitale hub van het Kennisnetwerk. Fatiha had er aanvankelijk lage verwachtingen van: ze zag het als archief, zodat er van een meetup meer overbleef dan een doorgestuurd PowerPoint-bestand. Nu is het de plek waar leden elkaar vinden tussen de meetups door. Ze stellen vragen, beantwoorden die van anderen, delen documenten en zoeken collega’s met hetzelfde vraagstuk. Ook meetups zijn er terug te kijken. In het begin kwamen alle berichten van haar. Nu werken leden in thematische groepen samen, bijvoorbeeld aan het referentiekader voor AI. De AI-groep telt ruim duizend ambtenaren.
Ook buiten Nederland blijkt interesse in het Kennisnetwerk. Er zijn acht leden uit Belgische steden en zelfs een ambtenaar uit het Noorse Trondheim vond het Kennisnetwerk via LinkedIn en sloot zich aan.
'Dankzij het Kennisnetwerk bouw ik samen met vakgenoten uit andere gemeenten kennis op en werken we aan producten om de digitale transformatie binnen gemeenten uit te kunnen voeren..
Frans de Waal, business en AI-architect bij de gemeente Utrecht
Een community ontstaat niet vanzelf, benadrukt Fatiha. In het begin kostte het veel inspanning, een lange adem en zichtbaar blijven. Elke meetup moest gemeenten laten zien wat ze eraan hadden. Samenwerking stimuleren klinkt heel vanzelfsprekend, maar je moet het mensen soms ook gewoon makkelijk maken. Een zaal regelen, een datum prikken en zorgen dat de juiste mensen bij elkaar komen. Dat lijkt misschien simpel, maar juist door die drempels weg te nemen, kan er iets ontstaan. 'In het begin was ik degene die alles organiseerde en mensen bij elkaar bracht. Dat doe ik nog steeds, maar ik zie nu ook dat leden elkaar zonder mij weten te vinden. Dat is eigenlijk precies wat je wilt bereiken.'
Zo vertelt Frans de Waal, business en AI-architect bij de gemeente Utrecht, dat hij via het Kennisnetwerk met collega's van andere gemeenten, maar met dezelfde vraagstukken in contact kwam: 'Dankzij het Kennisnetwerk bouw ik samen met vakgenoten uit andere gemeenten kennis op en werken we aan producten om de digitale transformatie binnen gemeenten uit te kunnen voeren. Neem het AI-governancekader: mooi om daar met vakgenoten efficiënt op samen te werken, kennis op te bouwen en weer met andere gemeenten delen. Het VNG Kennisnetwerk heeft een belangrijke rol in deze efficiënte samenwerking en gezamenlijke kennisopbouw in gemeenten.'
Een lid aan het woord
'Het Kennisnetwerk is voor mij dé plek om snel contact te krijgen met vakgenoten. Je leert van de successen en uitdagingen van andere gemeenten. Je ontdekt dat je niet de enige bent met bepaalde vragen of problemen. En door de kennis, ervaringen en voorbeelden uit de praktijk die anderen delen, hoef je niet steeds zelf alles uit te zoeken. Bovendien blijf je door de meet-ups goed op de hoogte van nieuwe ontwikkelingen op het gebied van data. Kortom, op naar de volgende mijlpaal!'
Joeri de Jong, CDO gemeente Oosterhout en lid College voor Dienstverleningszaken
„Het Kennisnetwerk is voor mij dé plek om snel contact te krijgen met vakgenoten. Je leert van de successen en uitdagingen van andere gemeenten. Je ontdekt dat je niet de enige bent met bepaalde vragen of problemen. En door de kennis, ervaringen en voorbeelden uit de praktijk die anderen delen, hoef je niet steeds zelf alles uit te zoeken. Bovendien blijf je door de meet-ups goed op de hoogte van nieuwe ontwikkelingen op het gebied van data. Kortom, op naar de volgende mijlpaal!”
Er ontstaat sociaal kapitaal: mensen herkennen elkaars vraagstukken, bouwen vertrouwen op en weten elkaar te vinden als ze ergens tegenaan lopen
Zulke ontmoetingen leveren meer op dan kennis. Er ontstaat sociaal kapitaal: mensen herkennen elkaars vraagstukken, bouwen vertrouwen op en weten elkaar te vinden als ze ergens tegenaan lopen. 'Wat mij misschien wel de meeste energie geeft, is dat ik in al die jaren zoveel fantastische ambtenaren heb ontmoet', zegt Fatiha. 'Mensen met een enorme intrinsieke motivatie om hun gemeente en de samenleving verder te helpen. Ze hebben zelf vaak al een drukke agenda, maar zetten zich daarnaast ook in om andere gemeenten verder te helpen.'
Voor iedereen die met digitalisering te maken heeft
De naam Kennisnetwerk Data en Samenleving is bewust breed gekozen. Naast informatie- en dataspecialisten zijn er strategen en professionals uit beleid en uitvoering lid. Nieuwe leden hoeven geen expert te zijn en geen praktijkverhaal te vertellen: luisteren en vragen stellen mag ook. Ongeveer 80 procent van de leden werkt bij een gemeente; ook provincies, waterschappen, het Rijk en ketenpartners zijn vertegenwoordigd.
Achter 5.000 leden staat een klein team. Fatiha trok programmering en communityontwikkeling jarenlang zelf, samen met een trainee die telkens een half jaar bleef. Zestien trainees hielpen het netwerk zo mee opbouwen, samen ongeveer anderhalve fte. Sinds april is er een vaste programmamedewerker bij.
Samen digitaliseren
Het Kennisnetwerk beweegt mee met wat gemeenten bezighoudt: nu AI, digitale autonomie en digitale ethiek. Ook de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) en het collectief digitaliseren van gemeenten staan inmiddels op de agenda van het Kennisnetwerk. Fatiha wil via het Kennisnetwerk ophalen wat gemeenten daar al doen, waar anderen van kunnen leren of bij kunnen aansluiten en wat kan worden opgeschaald.
Het uitgangspunt is gelijk gebleven: gemeenten hoeven niet allemaal zelf het wiel uit te vinden. Wie wil leren, kennis wil delen of aan digitale vraagstukken wil werken, is welkom op kennisnetwerkdata.pleio.nl.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.