Versterking van de digitale infrastructuur is een belangrijke factor in de ontwikkeling van de Nederlandse digitale economie. We zullen zelf moeten investeren in de bouw van datacenters, aanleg van zeekabels en het vergroten van eigen rekencapaciteit om de AI-infrastructuur te ondersteunen. Doen we dit niet, dan zullen buitenlandse grote techbedrijven hun aandeel in de Nederlandse infrastructuur nog verder uitbreiden, wat direct ten koste gaat van onze digitale soevereiniteit. Het kabinet heeft hier echter in 2026 geen geld voor gereserveerd.
Tweede Kamer maakt zich hard voor versterking digitale infrastructuur
Afgelopen week dienden Kamerleden verschillende moties in om het kabinet aan te zetten meer werk te maken van het versterken van de digitale infrastructuur in Nederland. De Kamer wil onder andere dat onderzocht wordt hoe bij vergunningverlening voor datacenters de Europees autonome datacentercapaciteit kan worden vergroot.
Europees autonome datacentercapaciteit
Het zit Kamerleden niet lekker dat veel datacenters in Nederland gebouwd worden door grote techbedrijven als Microsoft en Google: ‘De afhankelijkheid van niet-Europese aanbieders van digitale infrastructuur brengt risico’s met zich mee voor digitale soevereiniteit, privacy en de continuïteit van dienstverlening.’ In deze motie wordt de regering gevraagd te verkennen hoe bij de vergunningverlening voor datacenters het vergroten van Europees-autonome datacentercapaciteit kan worden gestimuleerd. De motie is aangenomen.
Dat wordt nog een hele klus, want de vergunningverlening vindt plaats op decentraal niveau. Vanuit de landelijke politiek wilde men dit voorjaar de bouw van grote datacenters tegenhouden, maar de vergunningen van zeven hyperscalers bleken al te zijn verleend. De komst van de grote datacenters heeft op verschillende plaatsen al voor weerstand bij bewoners gezorgd.
In het kader van soevereiniteit kan rekencapaciteit beter ingekocht kan worden bij Nederlandse en Europese leveranciers.
Inkoop soevereine rekencapaciteit
Veel rekencapaciteit wordt op dit moment ingekocht bij niet-Europese aanbieders. In een tweede aangenomen motie
stelden Kamerleden van D66 en VVD dat deze capaciteit in het kader van soevereiniteit beter ingekocht kan worden bij Nederlandse en Europese leveranciers. Het kabinet wordt gevraagd te inventariseren hoeveel rekenkracht de overheid naar verwachting in de komende tien jaar nodig heeft en op welke wijze de overheid als launching customer kan optreden ten behoeve van de ontwikkeling van Al-infrastructuur, waaronder eenAl-gigafabriek in Nederland.
Ook de motie
van Pro om verschillende scenario's uit te werken voor de ruimte en rekenkracht die nodig zijn om Nederland strategisch te positioneren binnen Europa op het gebied van AI werd aangenomen.
Aanleg zeekabels
Ook in zeekabels moet geïnvesteerd worden. De Kamer wil dat in het Programma Noordzee 2028–2033 expliciet voldoende ruimte, voorkeurstracés en beschermingszones voor nieuwe telecom- en datakabels geborgd worden. Het kabinet wordt in de aangenomen motie gevraagd om een procesaanpak te ontwikkelen voor nieuwe zeekabel-aanlandingen, waarmee vergunningverlening voorspelbaarder en sneller kan verlopen.
Dat geldt ook voor het vernieuwen van de zeekabels die onze digitale verbinding met Caribisch Nederland verzorgen. Het contact richting Europa verloopt nu grotendeels via de Verenigde Staten. Op dit moment doet de Europese Commissie onderzoek naar de mogelijkheden voor de aanleg van een zuidelijke route. De Kamer wil dat het kabinet kort daarna met een uitvoeringsplan komt.
Een motie
om van Kathmann/Dassen om middelen te reserveren voor publieke investeringen in zeekabelprojecten werd aangehouden.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.
Wat mist is de analytische meetlat. De discussie lijkt nu vooral emotionele onderbuik meningen. Digitale soevereiniteit draait om de mate van controle die organisaties hebben over hun IT-systemen en data. Dit varieert per sector en wettelijke vereisten, maar is altijd specifiek. Je kunt ook niet een beetje zwanger zijn. Ja, onze digitale infra is cruciaal voor de digitale economie, maar wanneer zijn we soeverein genoeg?
(om te beginnen heeft nog niemand de Data Governance op orde, dus hoe dan?)
Data Soevereiniteit is echt het laagste niveau betreft beveiliging van data door encryptie en locatiebeheer. Dit niveau gaat vooral om het beschermen van data tegen ongeautoriseerde toegang. Laten we dan beginnen met strak certificaat management.
Kost niets, maar is vooral een kwestie van bedrijfshygiëne.
Autonome Datacenters? geïnterpreteerd als 'minder afhankelijk van niet-Europese techbedrijven? Wat is er dan mis met bedrijven als het Japanse Hitachi-Vantara of het Zwitserse Proton? (beiden geen EU maar vallen ook beiden niet onder US Cloud Act)
Soevereine Rekencapaciteit etc. etc. De uitvoering van deze plannen vereist hoe dan ook laterale, multidisciplinaire, domein (en daarmee mandaat en budgetgrenzen) overschrijdende coördinatie tussen lokale en nationale overheden en adequate financiering, wat momenteel ontbreekt. Zowel financieel als cultureel. Dan hebben we het nog niet over de weerstand tegen de bouw van nieuwe datacenters.
We moeten echt gestructureerde gaan nadenken wat we willen en wat haalbaar is.
Als Digitale Soevereiniteit een functie is van Data Governance, dan kun je het concept opknippen in levels die elk een bepaalde mate van controle en autonomie representeren over de gecombineerde digitale infrastructuur. Laten we gewoon beginnen bij Data Soevereiniteit (dus zorg dat we dan ook meteen voldoen aan NIS2 en de EU Data Act en de aanstormende EU Interoperability Act etc.) Dus dwing die transparantie op de volledige (inclusief 3e, 4e factor risico's) datavoortbrengingsketen af. (moest toch al) Raakt ook meteen versleuteling en extern sleutelmanagement. (moet ook al)
Volgende level is Infrastructuur Soevereiniteit. Hoeveel organisaties hebben controle over hun eigen IT infrastructuur of weten überhaupt hoe het écht komt dat er iets op het beeldscherm verschijnt? Assetmanagement meets portfolio management meets procesmanagement, meets cyber security ... dit gaat over controle over je servers, netwerken en opslagsystemen. Waar staat het? Wie regelt en beheert dat? Hoe wordt de boel onderhouden en door wie en op welke manier en met welke reactiesnelheden?
Intussen willen we wallets laten draaien op Apple en Android en is net ternauwernood voorkomen dat eID in niet-Europese handen viel. Platform soevereiniteit dan?
Wie heeft de controle over de platforms en de software die wordt gebruikt? Hierbij hoort o.a. de autonomie om iets anders te kiezen, de boel zelfstandig aan te kunnen passen en niet langer afhankelijk zijn van je toeleveranciers omdat er nog wat restricties in het contract bleken te staan. Operationele Soevereiniteit dan? De Holy Grail: volledige controlle hebben over de operationele processen en de besluitvorming. Dus zelf kunnen managen, monitoren en de IT systemen en processen zelfstandig kunnen aanpassen OVER legacy contracten heen. Elke laag kan niet zonder de vorige.
Je zult eerst moeten taxieen voor je kunt opstijgen. De loopings komen later pas.
Laten we vooral niet denken dat spullenboel kopen het vraagstuk oplost. Da's alleen maar 'duur'. Gezien hoeveel partijen ineens soevereine werkplekken maken en AI 'doen'?