Cyberspace beschermen doe je samen

Olga Gadyatskaya is universitair hoofddocent bij het Leiden Institute of Advanced Computer Science (LIACS), waar ze onderzoek doet naar organisatorische cybersecuritytechnologie. Ook is ze programmadirecteur van de bachelor Cybersecurity & Cybercrime, die in 2025 van start ging. Tijdens haar sessie vertelt ze hoe het onderzoek en onderwijs aan de Universiteit Leiden bijdragen aan digitale weerbaarheid, met de nadruk op samenwerking met de overheid. De titel van haar verhaal luidt niet voor niets ‘Defending the Cyberspace Together’.

Bij een cyberincident spelen verschillende aspecten een rol, die een organisatie eigenlijk allemaal in orde moet hebben, van AI tot mensen, organisaties, het recht, geopolitiek, protocollen, chips en systemen. De Universiteit Leiden doet onderzoek op al deze gebieden.

De Leiden Cybersecurity Stack is een overzicht van alle lagen waarop het onderzoek plaatsvindt. De basislaag wordt gevormd door technologieën als cryptografie en privacy-enhancing technologies (PET’s). Aan de universiteit wordt fundamenteel onderzoek gedaan dat onze digitale infrastructuur stut. Zo vinden cryptografische protocollen van Leidse onderzoekers hun weg naar infrastructuur die door miljarden mensen wordt gebruikt.

Op het gebied van systemen kun je denken aan hardware, software, netwerken, AI en Internet of Things (IoT). Aan de Universiteit Leiden vindt veel onderzoek plaats naar het veiliger en efficiënter maken van systemen, bijvoorbeeld een project naar veilige cryptografische chips en een project waarin een raamwerk wordt ontwikkeld voor het verifiëren van internetprotocollen.

Balans

Technische veiligheid moet in balans zijn met menselijke en organisatorische factoren, benadrukt Gadyatskaya. Zaken als gedrag, security-by-design en crisismanagement zijn te sturen en te verbeteren. Het C-SIDe-onderzoeksproject richt zich op het ontwikkelen van veiligere software. Ook interessant is het onderzoek om te leren van goede security-praktijken en van (bijna-)fouten.

Om cybercriminaliteit effectief te bestrijden, is het nodig om beter te begrijpen hoe mensen erin verzeild raken. De onderzoeksgroep Cybercrime Pathways onderzoekt hoe mensen cybercriminelen worden en hoe je ze een andere kant op stuurt.

Ook bestuur en geopolitiek zijn niet te onderschatten onderzoeksgebieden als het gaat om cybersecurity. Het snel veranderende geopolitieke landschap vraagt om nieuwe modellen voor bestuur en beleid. The Hague Program on International Cybersecurity houdt zich onder meer bezig met internationale cyberconflicten. Daarnaast loopt er een onderzoek naar China’s cyberbeleid en de kansen en risico’s die daarmee samenhangen voor Europa.

In de bachelor Cybersecurity & Cybercrime bestuderen de studenten alle eerder genoemde aspecten. Het doel is om cybersecurityexperts op te leiden die betere bruggen kunnen slaan tussen onder meer bestuurders en IT’ers. Daarnaast zijn er verschillende masters te volgen op het gebied van cybersecurity, net als een minor en een leergang voor professionals.

Heb je als overheidsorganisatie een dringende vraag over cybersecurity, dan heeft de universiteit wetenschappelijke reviews en onderzoeksliteratuur ter beschikking, net als onafhankelijk bewijs om beleid of strategieën op te steunen. In geval van een casus of een dataset kun je samenwerken met de universiteit om te onderzoeken wat werkt, voor wie, onder welke voorwaarden. De onderzoekers zijn geen pentesters, maar ze doen wel aan pilots en living lab-onderzoek. Is er behoefte aan een langeretermijnproject, dan zijn er gedeelde PhD’s en postdocs en gezamenlijke grootschalige Europese onderzoeksprojecten. Zet eens een cyberonderzoeker of -stagiair in je organisatie.
‘Breng ons je vragen, de problemen die tussen disciplines in vallen, de zaken die overheden echt beperken,’ zegt Gadyatskaya. ‘Let’s do more cybersecurity!’