Overslaan en naar de inhoud gaan
(advertentie)

Nepaccounts Nederlandse verkiezingen duiken op bij buitenlandse stembusgangen

trollen
Beeld: Shutterstock

Een netwerk van honderden nepaccounts dat tijdens de Nederlandse Tweede Kamerverkiezingen van 2025 werd ontdekt, is vervolgens opgedoken rond verkiezingen in Hongarije en Zweden. Inmiddels zijn ook de eerste activiteiten richting Servië waargenomen. Volgens onderzoekers van Alliance4Europe heeft X minder dan één procent van de eerder geïdentificeerde accounts verwijderd.

Tijdens de Nederlandse Tweede Kamerverkiezingen van oktober 2025 ontdekten RTL Nieuws en onderzoeksbureau Trollrensics meer dan 550 nepaccounts op X. Minstens 225 daarvan waren te herleiden tot Nigeria. Gezamenlijk verspreidden de accounts ruim 23.000 berichten die radicaal-rechtse partijen versterkten.

Het netwerk bleek na de verkiezingen niet verdwenen. Eind maart 2026 volgden dezelfde accounts plotseling aanhangers van de Hongaarse premier Viktor Orbán en pro-Russische profielen, in aanloop naar de Hongaarse verkiezingen. In augustus verplaatste de aandacht zich naar Zweden, waar onderzoekers uiteindelijk 8.505 accounts identificeerden. Dat blijkt uit het nieuwe onderzoeksrapport State of Manipulation van Alliance4Europe, dat verschillende Europese onderzoeken naar desinformatie en buitenlandse beïnvloeding bundelt.

De nepaccounts hoeven zelf nauwelijks berichten te publiceren. In plaats daarvan volgen ze massaal polariserende lokale accounts en bekijken ze hun berichten

Algoritme manipuleren

De werkwijze van het netwerk is opvallend. De nepaccounts hoeven zelf nauwelijks berichten te publiceren. In plaats daarvan volgen ze massaal polariserende lokale accounts en bekijken ze hun berichten. Daarmee proberen de beheerders het aanbevelingsalgoritme van X te beïnvloeden, zodat berichten van deze accounts vaker bij andere gebruikers verschijnen.

Voor een overstap naar een ander land zijn volgens de onderzoekers weinig aanpassingen nodig. Een nieuwe gebruikersnaam, profielfoto en biografie volstaan. In Zweden maakten sommige accounts gebruik van gestolen foto's van oudere vrouwen in ziekenhuisbedden. Volgens Alliance4Europe zijn inmiddels twee accounts uit het netwerk actief met het volgen van Servische profielen, in aanloop naar de presidentsverkiezingen die uiterlijk eind december moeten plaatsvinden.

X grijpt nauwelijks in

Ondanks de herhaalde blootlegging van het netwerk heeft X volgens de onderzoekers minder dan één procent van de eerder geregistreerde accounts verwijderd, voor zover zij dat konden vaststellen. Alliance4Europe stelt dat het uitblijven van maatregelen mogelijk in strijd is met de Digital Services Act (DSA). Artikelen 34 en 35 verplichten zeer grote onlineplatforms om systeemrisico's, waaronder risico's voor verkiezingsprocessen, te onderzoeken en passende maatregelen te treffen.

Ook bij andere beïnvloedingsoperaties schiet de handhaving volgens het rapport tekort. In augustus verspreidde de Russische operatie Matryoshka minstens zes vervalste nieuwsvideo's met de huisstijl van onder meer AFP, Deutsche Welle, Euronews en Der Spiegel. De video's waren gericht op de Zweedse verkiezingen.

X wees een melding van de onderzoekers aanvankelijk af en verwijderde de video's uiteindelijk zes dagen na publicatie. Bluesky wist dezelfde operatie volgens Alliance4Europe wel snel te verstoren.

Ook Meta en Google onder vuur

De onderzoekers signaleren vergelijkbare problemen bij andere grote platforms. Rond de Hongaarse verkiezingen wist één Facebookpagina vijf met AI gegenereerde politieke video's vijftig dagen lang onder de aandacht te brengen via 121 advertenties. Telkens wanneer Meta een advertentie verwijderde, werd dezelfde video opnieuw geplaatst onder een ander advertentienummer. In 96 procent van de gevallen gebeurde dat nog dezelfde dag of de dag erna.

Meta verwijderde uiteindelijk 73 procent van de 1.739 gemelde uitingen, maar de onderzoekers stellen dat het afzonderlijk verwijderen van advertenties onvoldoende is om dergelijke campagnes te stoppen. Google verwijderde geen van de vijftien gemelde Hongaarse politieke advertenties die identiek waren aan advertenties die Meta wel had verwijderd.

Advertentie-inkomsten maken de productie van polariserende inhoud aantrekkelijk

Desinformatie als verdienmodel

Een andere ontwikkeling is dat desinformatie steeds vaker een commercieel verdienmodel vormt. Volgens onderzoek van Reset Tech verspreidden 6.601 accounts in acht maanden tijd 962.000 met AI geproduceerde politieke berichten, goed voor meer dan vier miljard weergaven.

De beheerders bevinden zich onder meer in Pakistan, Vietnam en Sri Lanka. Hun berichten zijn vaak gericht tegen migratie of regeringen, maar de drijfveer is niet noodzakelijk politiek. Advertentie-inkomsten maken de productie van polariserende inhoud aantrekkelijk. Ook Nederland speelt hierin een rol. Volgens onderzoek van de Canadese publieke omroep CBC beheerden Nederlandse makers twintig YouTubekanalen die misleidende berichten verspreidden over onafhankelijkheid voor de Canadese provincie Alberta. De video's werden gezamenlijk ongeveer veertig miljoen keer bekeken.

Europese Commissie aan zet

Alliance4Europe pleit ervoor dat toezichthouders niet langer uitsluitend afzonderlijke berichten of accounts aanpakken, maar de achterliggende infrastructuur van beïnvloedingsoperaties. De organisatie wil dat de Europese Commissie de verplichtingen uit de DSA strenger handhaaft en formeel onderzoek doet naar het optreden van X, Google en TikTok.

Volgens de onderzoekers ligt het probleem niet zozeer bij het ontdekken van desinformatiecampagnes, maar bij het voorkomen en beëindigen ervan. Dezelfde netwerken kunnen immers tegen geringe kosten telkens opnieuw worden ingezet, terwijl de financiële prikkels om misleidende inhoud te verspreiden blijven bestaan.

Plaats een reactie

U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.

Melden als ongepast

Door u gemelde berichten worden door ons verwijderd indien ze niet voldoen aan onze gebruiksvoorwaarden.

Schrijvers van gemelde berichten zien niet wie de melding heeft gedaan.

(advertentie)

Bevestig jouw e-mailadres

We hebben de bevestigingsmail naar %email% gestuurd.

Geen bevestigingsmail ontvangen? Controleer je spam folder. Niet in de spam, klik dan hier om een account aan te maken.

Er is iets mis gegaan

Helaas konden we op dit moment geen account voor je aanmaken. Probeer het later nog eens.

Maak een gratis account aan en geniet van alle voordelen:

Heb je al een account? Log in

Maak een gratis account aan en geniet van alle voordelen:

Heb je al een account? Log in