Open source: de heilige graal?

De broncode kan open zijn, maar als het ecosysteem eromheen afhankelijk blijft van een specifieke cloudomgeving, een handjevol ontwikkelaars, beheerders of gezaghebbende distributiepunten, verschuift de afhankelijkheid simpelweg van de softwareleverancier naar de onderliggende infrastructuur.

Ook creëert men door de wildgroei aan initiatieven een nieuwe vorm van versnippering. Zonder een gemeenschappelijke, beheerde codebase en gecoördineerd versiebeheer mondt publiek gefinancierde software uit in ten minste 27 nationale afsplitsingen. Dan is de code weliswaar open, maar blijft de interoperabiliteit uit. Het European Interoperability Framework (EIF) is daar gelukkig genuanceerder over. Echte openheid gaat niet alleen over software, maar juist ook over de data en de open standaarden die samenwerking tussen systemen mogelijk maken. Als het verwerkingsproces open is, maar de uitkomst vastzit in een gesloten formaat, creëert men alsnog een blokkade in de informatievoorziening en gegevensuitwisseling.

De echte opgave voor overheden ligt dan ook niet in het zelf bouwen van publieke replica’s van wat de markt al biedt. Verstandiger is het om te sturen op publieke waarden via scherpe contractuele afspraken met marktpartijen, veiligheidsgaranties en doordachte exit-strategieën. Overheden hoeven niet de ambitie te hebben elke regel code zelf te schrijven om de regie te voeren. Sterker nog, dat moeten zij ook niet willen. Bij regie draait het om de macht en het vermogen om over te stappen als dat nodig is. De focus moet verschuiven van de vraag of een licentie open is, naar de vraag of daarmee het gehele ecosysteem controleerbaar, onderhoudbaar en vervangbaar is. Pas dan verzilveren we de belofte die open source vaak, en soms onterecht, in zich draagt.