Overheidsorganisaties bewegen steeds meer richting open source software. De voordelen zijn duidelijk: meer transparantie, minder leveranciersafhankelijkheid en meer controle over de fundamentele technologie. Toch blijft het in de praktijk vaak bij goede intenties. Beleid is er genoeg, maar de infrastructuur om echt samen te bouwen ontbreekt.
Open source draaien op een interne server is iets anders dan écht open source werken. Het tweede vraagt om samenwerking. Je wilt je broncode delen, gezamenlijk kunnen ontwikkelen, bijdragen aan gedeelde tooling, en voortbouwen op wat al bestaat. In de praktijk werken developers binnen de overheid verspreid over allerlei repositories op non-Europese, commerciële platforms, zoals GitHub en GitLab. In overheids-IT trajecten moet elk team opnieuw het wiel uitvinden. Standaarden voor softwareontwikkeling, licentiebeleid en CI/CD verschillen per organisatie, wat het lastig maakt om van elkaars werk te leren. Broncode wordt lang niet altijd openbaar gemaakt, en zelden echt samen ontwikkeld. Dit terwijl broncode ook overheidsinformatie is, die onder de Wet open overheid en Wet hergebruik overheidsinformatie valt.
De infrastructuur om echt samen te bouwen ontbreekt
Open source omarmen vraagt om meer dan beleid; het vraagt om een plek waar transparant en effectief kan worden ontwikkeld, met respect voor digitale soevereiniteit. Die plek ontstaat op code.overheid.nl.
Het codeplatform code.overheid.nl draait op zo soeverein mogelijke infrastructuur binnen Nederland
De druk om dit anders te organiseren neemt toe. De Europese Interoperability Act verplicht overheidsorganisaties om interoperabiliteit actief te bevorderen, en open source is daarin een belangrijk middel. We hebben in de Nederlandse overheid al sinds 2020 het ‘Open, tenzij’ beleid: broncode dient openbaar te zijn, tenzij er een goede reden is om dat niet te doen. Die transparantie mag echter niet ten koste gaan van onze digitale soevereiniteit. Het zou natuurlijk jammer zijn als we overheidsinformatie op dure Amerikaanse platforms blijven plaatsen.
Daar brengt code.overheid.nl verandering in. Het codeplatform is een initiatief van het Open Source Program Office (OSPO) bij BZK en developer.overheid, ondersteund door verschillende deelnemende overheidsorganisaties. Deze pilot biedt een gezamenlijke Forgejo-omgeving waar ontwikkelaars van binnen de overheid terechtkunnen om code te publiceren, repositories te delen en samen aan projecten te werken. Forgejo is een mooie open source oplossing gebouwd door een onafhankelijke community. Het codeplatform draait op zo soeverein mogelijke infrastructuur binnen Nederland.
In de meest minimale vorm is het codeplatform een plek om bestaande broncode vindbaar en herbruikbaar te maken. Wie verder kijkt, ziet mogelijk de contouren van overheidsbrede platformengineering: gedeelde en schaalbare resources die makkelijk draaien op overheidsinfrastructuur. Deze mogelijkheden worden verkend door en samen met de ontwikkelaars die het codeplatform gebruiken.
Deze blog werd als bijdrage gepubliceerd in iBestuur Magzine #59.
Nog geen (gratis online abonnement? Klik HIER.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.