Topje van de ijsberg

Naast Microsoft zijn er nog een aantal grote IT-leveranciers waar veel gemeenschapsgeld naartoe gaat. En naast de contracten met IT-bedrijven zijn er ook allerlei andere uitgaven (consultants, juristen, specialisten) die gedaan moeten worden voor een digitale dienst daadwerkelijk draait.

Het echte probleem is dat veel gemeenten niet weten wat ze aan IT uitgeven. En dat geldt ook voor andere overheden. Als Kamerlid heb ik herhaaldelijk gevraagd wat de jaarlijkse IT-kosten van de Rijksoverheid waren en nooit kwam er een antwoord. Men wist het niet, de reikwijdte was onduidelijk, de begrotingsposten verschilden per ministerie. Nu tien jaar later heeft Barbara Kathmann van PRO dezelfde ervaring.

Zo blijft het een black box. Zo blijven we in het duister tasten. Zo gaat het jaarlijks om tientallen miljarden waarvan niet duidelijk is waar ze heen gaan, wat de meerwaarde is en hoe ze onze overheid beter maken.

Informatiegedrag

Als we over IT praten denken we aan technologie en systemen. Maar in feite gaat het over informatie: de grondstof voor kennis, inzicht en creatie.
Ons informatiegedrag is al decennia vanzelfsprekend en ondoordacht; de kosten daarvan zijn niet alleen financieel maar ook maatschappelijk. Want een proactieve en responsieve overheid heeft betrouwbare informatie nodig, die niet vastzit in dure ICT-systemen en software van een handvol grote bedrijven. Dit gaat dus niet alleen over belastinggeld en digitale soevereiniteit maar ook over de democratische rechtsstaat.

Dus is het cruciaal dat we de verborgen kosten van ons informatiegedrag boven tafel krijgen en overheidsbreed andere keuzes gaan maken. Dat is precies wat we doen bij de pilot Informatie Autonomie. Iedere overheid kan zich aansluiten. Dus laten we na het roepen van 'schande' en 'zonde' aan de slag gaan en concrete stappen zetten naar meer grip op onze informatie.