Het gaat om de inkoop van standaardsoftware (onder meer van Microsoft en Oracle) voor ministeries, de Raad voor de Rechtspraak, Defensie en diverse andere overheidsorganisaties. De aanbestedingen vertegenwoordigen een gezamenlijke waarde van maximaal € 3,3 miljard over vier jaar. Het vonnis werd in februari gepubliceerd. De zaak was aangespannen door twee resellers: Protinus en SoftwareONE.
Twee grote IT-aanbestedingen van de rijksoverheid stilgelegd
De directie Informatievoorziening en Inkoop (DI&I) is door de rechtbank in Den Haag teruggefloten bij twee grote IT-aanbestedingen. Het sublicentiemodel dat de rijksoverheid hanteert en de voorwaarde dat resellers de financiële risico’s voor datalekken en AVG-schendingen dragen, is volgens de rechter disproportioneel en verstoort de marktwerking.
Conflict over sublicentiemodel
De kern van het geschil draait om het sublicentiemodel dat het Rijk wilde hanteren. Het Rijk wil de software niet meer rechtstreeks van de techbedrijven afnemen, maar via tussenhandelaren, zogenoemde resellers, die de licenties zouden inkopen en als sublicentie zouden doorleveren.
Dit model stuitte op twee problemen:
- Techbedrijven weigerden mee te werken: softwarefabrikanten zoals Microsoft en Oracle eisen een directe contractuele band met de eindgebruiker en staan het sublicentiemodel niet toe.
- Oneerlijke aansprakelijkheid: het Rijk wilde het financiële risico voor datalekken en AVG-schendingen bij de resellers neerleggen, terwijl die geen invloed hebben op hoe de software wordt gebruikt.
Afhankelijkheid van Big Tech
We weten het al veel langer, maar de uitspraak van de rechter laat nog zien hoezeer de rijksoverheid afhankelijk is van Amerikaanse techbedrijven. Uit het vonnis blijkt dat voor 80-85 procent van de in te kopen software al vaststaat welk bedrijf die moet leveren; er is volgens de rechter nauwelijks echte concurrentie. Volgens het aanbestedingsrecht moet een overheid zich echter juist inspannen om uit zo'n vendor lock-in te komen. IT-advocaat Judica Krikke van Kennedy Van der Laan zegt in het FD dat de "grip" die de overheid via resellers dacht te hebben op contractvoorwaarden grotendeels een fictie was.
Aanpassing inkoopmodel
Het vonnis raakt aan een breder politiek debat over digitale autonomie. Het kabinet wil – mede gezien de geopolitieke ontwikkelingen – minder afhankelijk worden van Amerikaanse technologie, maar het overstappen is kostbaar en kan niet vandaag op morgen gerealiseerd worden. Het ministerie van Justitie heeft in een reactie aangekondigd eerst een marktonderzoek te doen voordat besloten wordt of en hoe het inkoopmodel moet worden aangepast.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.