Wie investeert in nieuwe cloudalternatieven zonder aandacht voor portabiliteit, bouwt feitelijk nieuwe bestemmingen zonder wegen ernaartoe. Dit is een van de belangrijke lessen uit het onderzoek ‘Cloud-Portabiliteit; uitdagingen, ontwikkelingen en standaarden‘. Zolang data, applicaties, identiteit en configuraties niet voldoende overdraagbaar zijn tussen cloudomgevingen, blijven organisaties in de praktijk afhankelijk van dominante aanbieders.
Waarom overstappen naar een nieuwe cloud zo moeilijk is
In veel discussies gaat het over het bouwen van nieuwe cloudvoorzieningen. Veel minder aandacht gaat uit naar de mogelijkheid om bestaande data, applicaties en diensten ook daadwerkelijk te verplaatsen. Juist daar zit een belangrijk probleem, blijkt uit onderzoek van Innovalor Advies, in opdracht van Forum Standaardisatie.
Portabiliteit en open standaarden
Het kunnen meenemen van data en systemen is essentieel voor digitale autonomie en soevereiniteit. Zolang die overstap lastig blijft, kunnen organisaties moeilijk kiezen voor Europese of soevereine alternatieven. Daardoor dreigt het dat nieuwe cloudinitiatieven, zoals een soevereine overheidscloud, onvoldoende kunnen worden gebruikt.
Het gebruik van open standaarden biedt oplossingen. Maar grote marktpartijen gebruiken de bestaande open standaarden nog maar beperkt. Daardoor ontstaat een vicieuze cirkel: zonder brede toepassing worden standaarden niet als volwassen gezien, maar zonder erkenning en stimulans worden ze ook niet vaker gebruikt. En bovendien: bij te weinig gebruik komen ze niet op Europese standaardlijsten of die van het Forum Standaardisatie. Het gevolg is dat standaardisatie achterblijft en afhankelijkheden blijven bestaan.
Waarom is overstappen moeilijk?
In het rapport signaleren de onderzoekers een drietal knelpunten. Deze knelpunten zitten in de “handige” platformdiensten van hyperscalers:
Gebruikers, rollen, rechten en toegangsmodellen zijn vaak diep verweven met één cloudplatform. Een applicatie kan technisch migreren, maar als identiteiten en autorisaties niet meekomen, ontstaat direct een operationeel probleem. Moderne clouddatabases bevatten veel meer dan alleen data. Ze bevatten ook logica, configuraties, replicatie-instellingen en leverancier-specifieke functionaliteiten. Juist daar ontstaat lock-in. Versleutelde gegevens zijn afhankelijk van cryptografische sleutels. Die sleutels worden vaak beheerd via leverancier-specifieke Key Management Services. Wanneer sleutels niet overdraagbaar zijn, wordt migratie extreem complex.
De standaarden op de lijsten van het Forum Standaardisatie zijn volgens de onderzoekers vooral gericht op (cloud)interoperabiliteit en minder op portabiliteit
Open standaarden als breekijzer
Het onderzoek laat zien dat open standaarden een essentieel instrument zijn om cloud-portabiliteit te verbeteren. Open standaarden maken het mogelijk data, applicaties en configuraties overdraagbaar te houden. Ze verkleinen afhankelijkheden en vergroten de keuzevrijheid van organisaties bij overstappen van cloudaanbieder.
Maar er is meer nodig. De standaarden op de lijsten van het Forum Standaardisatie zijn volgens de onderzoekers vooral gericht op (cloud)interoperabiliteit en minder op portabiliteit, zoals het kunnen overstappen of migreren. Ook in de huidige beschrijvingen en beoordelingen krijgt dat nog weinig aandacht. Hoewel leveranciersonafhankelijkheid al wordt meegenomen, telt de praktische mogelijkheid om echt over te stappen nog niet zwaar genoeg mee.
Uitbreiding verplichte standaarden
Volgens de onderzoekers ligt er vooral veel potentie in containerisatie en orchestratie. Standaarden zoals Haven, OCI (Open Container Initiative) en TOSCA kunnen helpen om applicaties makkelijker tussen verschillende cloudomgevingen te verplaatsen. Haven is een VNG-standaard voor platformonafhankelijke cloudhosting. Die is in 2024 voorgedragen voor de lijst, maar nog niet officieel aangemeld. Aanbevolen wordt HAVEN, maar ook OCI, TOSCA en HELM aan te melden voor opname op de ‘Pas-toe-of-leg-uit’-lijst en te onderzoeken of SQL (standaardtaal) kan opschuiven naar verplichte standaard.
Algemene aanbevelingen
- Stimuleer het gebruik van portabiliteitsstandaarden en neem nationaal het voortouw door deze tijdig te agenderen, op te nemen en zo nodig te verplichten.
- Veranker cloud-portabiliteit expliciet in de beoordeling van het Forum Standaardisatie, bijvoorbeeld door leveranciersonafhankelijkheid uit te breiden met aandacht voor overstappen en migratie.
- Stuur actief op het gebruik van open standaarden en voorkom dat tools of implementaties die rol overnemen zonder regie.
- Ontwikkel een aanvullend beoordelingskader dat duidelijk onderscheid maakt tussen standaarden, specificaties, tools en implementaties.
- Ondersteun overheden bij het toetsen van cloudaanbestedingen op standaarden die portabiliteit en keuzevrijheid vergroten.
- Volg Europese standaardisatie rond cloud-portabiliteit actief, zoals het standaardenregister en M/614.
- Ontwikkel een actueel, publiek kennisplatform met standaarden, ontwikkelingen en praktijkvoorbeelden.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.