"Vol inzetten op AI", wat betekent dat eigenlijk?

Want wat bedoel je als je zegt dat alle inwoners mee moeten kunnen doen met AI? Gaan we cursussen aanbieden in het gebruik van Claude, Gemini of ChatGPT, zodat je algemene vragen kunt stellen over van alles en nog wat, of kunt zien hoe je huiskamer eruitziet met die kekke roze bank?

Of bedoel je dat de overheid (gemeente, provincie, Rijk) alle gegevens die ze in bezit heeft geschikt maakt om AI "op los te laten"? Zodat je als inwoner of ondernemer heel specifieke vragen kunt stellen, zoals:

"Ik wil een bedrijfsruimte bijbouwen. Aan welke voorwaarden moet ik in mijn gemeente allemaal voldoen?" "Wat zijn de exacte afmetingen die mijn reclame-uitingen in de Potterstraat mogen hebben?" "Wat staat er precies in het nieuwe raadsbesluit waardoor ik problemen krijg met de huisvesting van mijn buitenlandse werknemers?"

AI wordt pas interessant met échte lokale data

AI is hartstikke interessant, productief en leuk om te gebruiken. Maar als we onze vragen alleen kunnen loslaten op gegevens die AI zelf van het internet plukt, krijg je nooit die specifieke informatie van jóúw gemeente waar je naar op zoek bent.

Al die gegevens, verspreid over tientallen applicaties, vol duplicaten, met onbetrouwbare records en aangevuld met data van derden, moeten dus niet alleen geschikt gemaakt worden voor AI. Dat vraagt héél véél metadata, want zonder context weet AI niet of een gegeven actueel of zelfs maar juist is (ik schreef daar eerder over in iBestuur). Die gegevens moeten ook bereikbaar zijn voor AI. En met dat laatste is de overheid al decennialang bezig. Nog steeds kan lang niet alle data snel, veilig en betrouwbaar worden opgehaald uit de vele bronnen die bij de overheid in gebruik zijn.

Geletterdheid is prima, maar dan wel ergens voor

Begrijp me goed: AI-geletterdheid is een mooi streven. Er leeft veel angst voor AI. Mensen denken dat AI alles over hen weet, zelfstandig beslissingen over hen neemt en die ook uitvoert zonder dat er een mens naar kijkt, of dat AI de rol van huisarts of vertrouwenspersoon overneemt. Weten wat AI wel en niet kan, helpt tegen die angst.

Maar hang er geen streefgetal aan zonder duidelijk te maken wat je met die geletterdheid bedoelt en wat de overheid zelf doet om haar eigen data toegankelijk te maken. Inwoners leren AI gebruiken heeft weinig zin als de antwoorden over hun eigen straat, hun eigen vergunning of hun eigen gemeente ontbreken. Van de politiek mag je verwachten dat ze niet belerend vertelt hoe de burger AI moet gebruiken, maar dat ze het gebruik ervan mogelijk maakt door alle gegevens die bevraagd mogen worden ook echt beschikbaar te maken.

Wie de inwoner echt wil helpen, begint dus bij de eigen gegevens. Dan komt het potentieel van AI tot zijn recht, en wordt de overheid zelf ook nog eens ontlast.