SOOFI: Europees taalmodel als antwoord op AI-afhankelijkheid

Wat is SOOFI en waarom nu relevant?

SOOFI is een nieuw Europees onderzoeks- en ontwikkelinitiatief om een open, krachtig en soeverein taalmodel (Large Language Model, LLM) met rond 100 miljard parameters te bouwen - een schaal die de meeste bestaande Europese modellen overstijgt. Het project wordt gefinancierd door het Duitse ministerie van Economische Zaken met circa 20 miljoen euro en omvat een consortium van zes leidende Duitse onderzoeksinstellingen, twee start-ups en T-Systems als technologiepartner.

Het kernprobleem dat SOOFI adresseert is de structurele afhankelijkheid: tot nu toe zijn Europese bedrijven en publieke instellingen grotendeels aangewezen op buiten-EU AI-technologieën die ontworpen zijn rond andere juridische en culturele kaders. Daardoor ontstaat een “outsourcing” van technologische autonomie, vergelijkbaar met eerder zichtbare afhankelijkheden in Amerikaanse cloud-diensten. SOOFI wil dat patroon doorbreken door een open, adaptieve basis te leveren waarop Europese toepassingen gebouwd kunnen worden.

Open, schaalbaar en met respect voor Europese normen

Het SOOFI-model richt zich bewust op openheid en Europese waarden:

• Open source basis
  Het model wordt als Open Source beschikbaar gesteld, zodat publieke en private partijen het kunnen inspecteren, valideren en aanpassen voor hun context.
• Grootschalige parameterset
  Met 100 miljard parameters overschrijdt SOOFI de schaal van veel bestaande Europese modellen, wat betere prestaties en bredere toepasbaarheid mogelijk maakt.
• Respect voor Europese normen
  Het ontwerp houdt rekening met eisen uit de EU AI Act en privacy-wetten, en streeft naar compliance by design.
• Focus op reasoning-capaciteiten
  Bovenop het basis-taalmodel ontwikkelt SOOFI een “reasoning model” dat complexe redenering over meerdere stappen ondersteunt - cruciaal voor toepassingen in bijvoorbeeld administratie, gezondheidszorg en productie.

De technische infrastructuur voor deze ontwikkeling komt uit de Industrial AI Cloud van T-Systems, een van de grootste Europese AI-rekenomgevingen met tienduizenden NVIDIA GPUs en enorme opslagcapaciteit, en vormt een belangrijke basis voor training en exploitatie van SOOFI.

Betekenis voor Europese publieke sector

Voor beleidsmakers en bestuurders gaat SOOFI verder dan een nieuwe technologie: het is een component van Europese strategische autonomie in digitale innovatie. Drie kernimplicaties:

• Versterking van Europese technologische infrastructuur
  SOOFI draagt bij aan een open AI-ecosysteem waarin publieke instellingen vertrouwen krijgen in de technische basis van hun generatieve AI-toepassingen.
• Risicobeheersing en wettelijke naleving
  Door AI-modellen te ontwikkelen die ingebed zijn in Europese regels en waarden, ontstaat een basis waarop compliance met de AI Act en andere reguleringen is gebouwd en gecontroleerd.
• Economische innovatie en concurrentiekracht
  Een open en krachtige taalbasis stimuleert innovatie bij Europese bedrijven, van maakindustrie tot de publieke sector, zonder afhankelijk te zijn van niet-EU leveranciers.

Vervolgstappen om het concreet te maken

SOOFI is nog in de opbouwfase, met een gefaseerde ontwikkeling die breed Europees draagvlak vereist. Voor publieke instellingen liggen er concrete acties:

• Participatie en pilots
  Onderzoek hoe SOOFI-gebaseerde modellen kunnen worden getest binnen domeinen zoals e-government, juridische ondersteuning en onderwijsinnovatie.
• Interoperabiliteit en governance
  Ontwikkel richtlijnen voor interoperabiliteit tussen open source-AI en bestaande systemen, en definieer governance-kaders voor verantwoord gebruik.
• Capaciteitsopbouw
  Investeer in opleiding en tooling om medewerkers toe te rusten voor effectief en veilig gebruik van generatieve AI bovenop SOOFI-achtige fundamenten.

Kansen voor de Nederlandse overheid

Het SOOFI-project markeert een strategische beweging van Europa naar meer autonomie en veerkracht op het gebied van AI. Voor beleidsmakers en bestuurders betekent dit een kans om technologische fundamenten dichter bij de eigen waarden en behoeften te brengen en tegelijkertijd te bouwen aan een innovatieomgeving die past bij de ambitie van een digitale, betrouwbare en inclusieve toekomst.