Over twee jaar exit Palantir? Voorlopig blijft het bij intenties en verkenningen
Staatssecretaris van Defensie Derk Boswijk liet onlangs weten dat het ministerie 'uiterlijk over twee jaar' geen gebruik meer wil maken van software van Palantir. Die politieke belofte suggereert een duidelijke exitstrategie met een harde horizon. De gepubliceerde antwoorden op Kamervragen schetsen echter een veel voorzichtigere werkelijkheid, waarin gesproken wordt over het 'verkennen van alternatieven' en het 'afbouwen van afhankelijkheden'.
Uit de antwoorden blijkt dat er geen rijksbrede overeenkomst met Palantir bestaat, maar dat verschillende onderdelen van de overheid – waaronder Defensie – zelfstandig contracten sluiten. Binnen de krijgsmacht wordt Palantir gebruikt door meerdere operationele onderdelen, 'onder strikte maatregelen en in volledig afgesloten omgevingen'. De minister benadrukt daarbij de noodzaak van interoperabiliteit met NAVO‑partners: precies het domein waar Palantir zich al jaren positioneert.
Ook in de migratieketen is Palantir in beeld geweest. De Programmadirectie Identiteitsmanagement en Immigratie (IDMI) sloot in het kader van het Programma Vernieuwing Grensmanagement contracten voor het gebruik van Palantir in het API‑systeem voor grenstoezicht door de Koninklijke Marechaussee. Dat gebruik viel destijds onder de verantwoordelijkheid van de minister voor Asiel en Migratie, wat de regering nu aanvoert als verklaring voor het feit dat de Kamer in 2025 niet volledig is geïnformeerd.
Geen harde einddatum
Opvallend is dat de antwoorden nergens een concrete einddatum voor Palantir bij Defensie noemen. Waar Boswijk aangaf over twee jaar Palantir niet meer te willen gebruiken, wordt in de schriftelijke antwoorden aan de Kamer gesproken over: het 'verkennen van mogelijke alternatieven', het vergroten van 'toekomstbestendigheid en flexibiliteit' en het 'afbouwen van afhankelijkheden'. De logica is duidelijk: operationele continuïteit mag niet in gevaar komen en het zoeken naar Europese alternatieven kost tijd. Een termijn van twee jaar is daarbij niet aan de orde.
Geen centraal overzicht
De antwoorden laten ook zien waar de huidige politieke gevoeligheid rond Palantir vandaan komt. Follow the Money onthulde dat de Kamer niet volledig was geïnformeerd over een Palantir‑contract bij de Marechaussee, iets wat in de beantwoording nu wordt verklaard uit de toenmalige portefeuilleverdeling en het feit dat grenstoezicht onder een ander departement viel. Tegelijkertijd erkent de regering dat er geen centraal overzicht bestaat van alle lopende, aanstaande en verlopen contracten met Palantir; die informatie zit gefragmenteerd bij afzonderlijke aanbestedende diensten.
Daarmee schuurt de praktijk van versnipperde verantwoordelijkheid langs de politieke wens om minder afhankelijk te worden van omstreden buitenlandse leveranciers. Wie de afhankelijkheid van Palantir echt wil verminderen, kan niet om de vraag heen hoe het Rijk zicht krijgt op zijn eigen contractlandschap.
Plaats een reactie
U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.